ΟΗΕ: «Ετοιμαστείτε για κόλαση» – Ο πόλεμος στην Ουκρανία φέρνει επισιτιστική και νέα μεταναστευτική κρίση

Δραματική προειδοποίηση στους Ευρωπαίους ηγέτες απηύθυνε ο επικεφαλής του Παγκόμσιου Επισιτιστικού Προγραμμάτος WFP, καλώντας τους να δαπανήσουν τώρα χρήματα για την αντιμετώπιση της πείνας ανά την υφήλιο, ώστε να αποφύγουν νέες μεταναστευτικές κρίσεις αργότερα. Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, που συμπληρώνει έναν μήνα από την έναρξή του, έχει προκαλέσει σοκ στις διεθνές αγορές τροφίμων διαταράσσοντας τις αλυσίδες προμήθειας τροφίμων, εκτοξεύοντας τις τιμές τους κι επιδεινώνοντας έτι περαιτέρω το ήδη οξύ πρόβλημα της πείνας ανά την υφήλιο, επεσήμανε σε συνέντευξή του στο Politico ο εκτελεστικός διευθυντής του WFP, Brisley. Οι εξελίξεις αυτές απειλούν να πλήξουν τις φτωχότερες περιοχές του πλανήτη που μαστίζονται από λιμούς, να πυροδοτήσουν εκεί πολιτικό χάος και μια νέα μεταναστευτική κρίση χωρίς προηγούμενο. Επιδείνωση λιμού Ο Brisley προειδοποιεί τους Ευρωπαίους ηγέτες να προβούν σε γενναίες δωρεές για να μην υποστούν οι χώρες τους τις συνέπειες: «Μας λείπουν δισεκατομμύρια. Και μια αποτυχία να βρεθούν μερικά έξτρα δις. δολάρια φέτος θα σημάνει επιδείνωση του λιμού, αποσταθεροποίηση και μαζική μετανάστευση», είπε. Δυσοίωνες προβλέψεις για νέα μεταναστευτικά ρεύματα από Μέση Ανατολή και βόρεια Αφρική Ειδικότερα, όπως αναφέρει ο διευθυντής του WFP το σημείο καμπής αναμένεται το φθινόπωρο, λέει ο διευθυντής του WFP, όταν θα γίνει πιθανότατα αισθητή ή πλήρης έκταση του προβλήματος. Αν νομίζετε ότι έχουμε τώρα κόλαση επί γης, ετοιμαστείτε «Αν νομίζετε ότι έχουμε τώρα κόλαση επί γης, ετοιμαστείτε. Αν αγνοήσουμε τη βόρεια Αφρική, τότε θα έρθει στην Ευρώπη. Αν αγνοήσουμε τη Μέση Ανατολή, θα έλθει στην Ευρώπη», προειδοποίησε σημειώνοντας ότι η οικονομική κατάσταση στις εν λόγω περιοχές του πλανήτη είναι χειρότερη απ’ ό,τι στον απόηχο της «Αραβικής Άνοιξης», ενώ δραματική είναι η κατάσταση και στην υποσαχάρια Αφρική, σε χώρες όπως ο Νίγηρας και η Μπουρκίνα Φάσο. Τι θα συμβεί σε Παρίσι, Σικάγο και Βρυξέλλες αν δεν υπάρχουν αρκετά τρόφιμα; Ο Μπίσλεϊ βρίσκεται στις Βρυξέλλες με στόχο τη συγκέντρωση χρημάτων κι είχε χθες Τρίτη επαφές με δύο επιτρόπους της Κομισιόν. Κι όπως σημειώνει, αν η επισιτιστική κρίση ξεφύγει από κάθε έλεγχο κι η υφήλιος αντιμετωπίσει σοβαρές ελλείψεις, ούτε η πλούσια Δύση θα γλιτώσει τις πολιτικές αναταραχές. «Τι νομίζετε ότι θα συμβεί στο Παρίσι, το Σικάγο και τις Βρυξέλλες αν δεν υπάρχουν αρκετά τρόφιμα;», τόνισε μιλώντας σε ανθρωπιστικό συνέδριο της ΕΕ στη βελγική πρωτεύουσα. «Είναι εύκολο να κάθεστε στο πανύψηλο άλογό σας ή στον χρυσελεφάντινο πύργο σας όταν δεν είστε αυτοί που λιμοκτονούν».

Danske Bank: Η Ευρωζώνη στη δίνη του κυκλώνα λόγω Ουκρανίας

Σε περίπτωση που συνεχιστεί η κλιμάκωση του πολέμου πέρα από τα σύνορα της Ουκρανίας, όπως και διαφαίνεται, με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ να στέλνουν πολεμικό υλικό στο Κϊεβο, ο κίνδυνος ύφεσης στην Ευρώπη αυξάνεται σημαντικά, σύμφωνα με την Danske Bank. Οι καταναλωτές της ζώνης του ευρώ θα δουν το 2021 τη μεγαλύτερη διάβρωση του πραγματικού εισοδήματος τις τελευταίες δεκαετίες, με τον μετρούμενο πληθωρισμό να ξεπερνά το 9% τους επόμενους μήνες. H Danske Bank «βλέπει» σημαντικούς αντίθετους ανέμους σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη τα επόμενα τρίμηνα και ενώ έχει αναθεωρήσει επί τα χείρω την πρόβλεψή της για το ΑΕΠ της ζώνης του ευρώ για το 2022 στο 2,5% - «αλλά βλέπουμε περιθώρια για ανάκαμψη της δραστηριότητας με αύξηση του ΑΕΠ 2,8% το 2023». Σύμφωνα με την τράπεζα, η ΕΚΤ θα συνεχίσει την πορεία της για σταδιακή εξομάλυνση της νομισματικής πολιτικής, ενώ παράλληλα η αμερικανική οικονομία δεν κινδυνεύει τόσο από τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία. Σημαντικός κίνδυνος, από την άλλη, τόσο για την Ευρώπη όσο και για τις ΗΠΑ είναι ο στασιμοπληθωρισμός, με την απάντηση της Fed να είναι επιθετικά… συσφιγκτική. Όπως αναφέρει η Danske, το αμερικανικό ΑΕΠ θα επεκταθεί κατά 2,8% το 2022 και 2% το 2023, όμως δεν αποκλείεται επεισόδιο ύφεσης τύπου 1990 - 1991. Στον αντίποδα, η Κίνα βαδίζει σε μια καλή ισορροπία στη σύγκρουση στην Ουκρανία. Ο πόλεμος της Ουκρανίας μακροσκοπικές προοπτικές Η ρωσική επίθεση στην Ουκρανία και η ταχεία απάντηση με κυρώσεις από τη Δύση πυροδότησε τη μεγαλύτερη γεωπολιτική κρίση στην Ευρώπη μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, λέει η Danske Bank. Οι τιμές βασικών εμπορευμάτων έχουν εκτοξευθεί από τα ήδη αυξημένα επίπεδα και επικρατεί αβεβαιότητα στην παγκόσμια αγορά εμπορευμάτων, συμπεριλαμβανομένων πετρελαίου, φυσικού αερίου, πολύτιμων μετάλλων και σιτηρών. Αυτή η κατάσταση έχει ξυπνήσει φόβους για στασιμοπληθωρισμό ή ακόμα και για μια παγκόσμια ύφεση παρόμοια με αυτή τη δεκαετία του 1970. Σε κάθε περίπτωση, ο οικονομικός αντίκτυπος του πολέμου εξαρτάται από το πόσο γρήγορα μπορεί να επιλυθεί η σύγκρουση και αν κλιμακωθεί περαιτέρω. Ειδικά, αν υπάρξει κλιμάκωση πέρα από τα ουκρανικά σύνορα, ως φαίνεται, με συμμετοχή των δυνάμεων του ΝΑΤΟ, το παγκόσμιο συναίσθημα κινδύνου θα μπορούσε να δεχθεί τεράστιο πλήγμα, κάτι το οποίο μαζί με την άνοδο των τιμών των εμπορευμάτων θα μπορούσε να βλάψει σοβαρά τις προοπτικές ανάπτυξης στην Ευρώπη και ευρύτερα την παγκόσμια οικονομία. Η Ευρωζώνη βρίσκεται στη δίνη του κυκλώνα, με αυξανόμενους στασιμοπληθωριστικούς ανέμους να πνέουν με πολλά μποφόρ. Μέχρι τώρα, τα στοιχεία για τις λιανικές πωλήσεις έδειχναν ανθεκτική καταναλωτική ζήτηση, παρά τους αυξανόμενους αντίθετους ανέμους του πληθωρισμού, βοηθούμενα επίσης από την ευνοϊκή κατάσταση στην αγορά εργασίας. Οι επενδύσεις –ειδικά στις κατασκευές– υποστήριξαν την ανάπτυξη στα τέλη του 2021 και αναμένεται να επιταχυνθούν περαιτέρω το 2022, με τα κεφάλαια της NGEU να αρχίζουν να ρέουν και οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενεργειακή απόδοση και άμυνα να ενισχύονται. Τα μέτρα δημοσιονομικής στήριξης θα πρέπει επίσης να βοηθήσουν χαρτοφυλάκια και καταναλωτές. Τα έσοδα από τις άδειες άνθρακα της ΕΕ διπλασιάστηκαν στα 30 δισεκατομμύρια ευρώ το 2021 και τα «υπερβολικά κέρδη» από εταιρείες ενέργειας (που εκτιμάται σε έως και 200 ​​δισεκατομμύρια ευρώ από την Επιτροπή της ΕΕ) θα μπορούσαν να διοχετευθούν εκ νέου στους καταναλωτές μέσω χαμηλότερων φόρων στα οικιακά ενεργειακά είδη ή ελέγχων τιμών. Την ίδια στιγμή, οι εκκλήσεις για έναν ακόμη γύρο κοινής έκδοσης χρέους της ΕΕ επανήλθαν, αν και η Επιτροπή φαίνεται πρόθυμη να ενθαρρύνει τις χώρες να χρησιμοποιήσουν τα ανεκμετάλλευτα δάνεια NGEU (περίπου 200 δισ. ευρώ) ως πρώτο βήμα. Τούτου λεχθέντος, οι καταναλωτές της ζώνης του ευρώ θα δουν τη μεγαλύτερη διάβρωση του πραγματικού εισοδήματος εδώ και δεκαετίες φέτος, με τον μετρούμενο πληθωρισμό να ξεπερνά τα ποσοστά του 8-9% τους επόμενους μήνες. Η αύξηση των μισθών βάσει διαπραγματεύσεων παρέμεινε συγκρατημένη στο 1,6% το τέταρτο τρίμηνο του 2021, αλλά οι ρυθμοί του πληθωρισμού, πολύ πάνω από τον στόχο της ΕΚΤ καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, αυξάνουν τον κίνδυνο υψηλότερων προσδοκιών, με αποτέλεσμα μισθολογικές προσαρμογές. Μελέτες που προσπαθούν να μοντελοποιήσουν τον αντίκτυπο από το ράλι των εμπορευμάτων ανιχνεύουν απώλειες παραγωγής περίπου 0,4-0,5%. Σε αυτό το πλαίσιο, το ΑΕΠ της Ευρωζώνης εκτιμάται στο +2,5% το 2022, από +3,8% Αυτό είναι μεγαλύτερο οικονομικό πλήγμα από αυτό που προέβλεπε η ΕΚΤ στο βασικό της σενάριο, καταλήγει η Danske Bank.

Η Ε.Ε. έχει δώσει 17 δισ. ευρώ στη Ρωσία για αγορά ενέργειας από την αρχή του πολέμου Πόση είναι η εξάρτηση της Ελλάδας

Της Νατάσας Στασινού nstasinou@naftemporiki.gr Διανύουμε την 27η ημέρα του πολέμου με τη Ρωσία να κλιμακώνει την επίθεσή της, τις ΗΠΑ να εκφράζουν φόβους για χρήση χημικών και την Ευρωπαϊκή Ένωση να μην μπορεί να συμφωνήσει έως πού θα πρέπει να επεκτείνει τις κυρώσεις της κατά της Μόσχας. Το πετρελαϊκό εμπάργκο έπεσε στο τραπέζι, αλλά θα πρέπει να θεωρείται μάλλον απίθανο. Και τούτο γιατί τα δεδομένα για την εξάρτηση της γηραιάς ηπείρου από τη ρωσική ενέργεια δεν αφήνουν πολλά περιθώρια. Μεταξύ των χωρών με υψηλή εξάρτηση είναι και η Ελλάδα. Σύμφωνα με την Europe Beyond Coal και το Κέντρο Ερευνών για Ενέργεια και Καθαρό Αέρα (CREA) από την αρχή του πολέμου η Ε.Ε. έχει δαπανήσει 17 δισ. ευρώ για την αγορά φυσικού αερίου, πετρελαίου και άνθρακα από τη Ρωσία. Μόνο το κόστος των εισαγωγών φυσικού αερίου μέσω Ουκρανίας και των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) ανήλθε στα 10,6 δισ. ευρώ από τις 24 Φεβρουαρίου, όταν και άρχισε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Οι εισαγωγές πετρελαίου ήταν 5,8 δισ. δολάρια, του άνθρακα ανήλθαν στα 436 εκατ. ευρώ και το υπόλοιπο ποσό αφορούσε το φυσικό αέριο. Τα δεδομένα της Gazprom αποκαλύπτουν ότι οι ροές φυσικού αερίου προς την Ε.Ε. μέσω Ουκρανίας ήταν στα 62 εκατ. κυβικά μέτρα στις 23 Φεβρουαρίου, έφτασαν στα 110 εκατ. κυβικά μέτρα στις 25 Φεβρουαρίου και τα 109 εκατ. κυβικά μέτρα στις 26 Φεβρουαρίου. Έκτοτε παραμένουν στα επίπεδα τα 100 - 110 εκατ. κυβικών μέτρων. Στόχος της Ε.Ε. είναι να μειώσει τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου κατά 2/3 έως τα τέλη του 2022. Σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IEA) η Ε.Ε. εισήγαγε κατά μέσο όρο 380 εκατ. κυβικά μέτρα αερίου μέσω αγωγού από τη Ρωσία, δηλαδή περίπου 140 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, καθώς και περίπου 15 δισ. κυβικά μέτρα LNG. Τα 155 δισ. κυβικά μέτρα αντιστοιχούσαν στο 45% των εισαγωγών της το 2021 και σχεδόν στο 40% της συνολικής κατανάλωσής της φυσικού αερίου. Η εξάρτηση από το ρωσικό πετρέλαιο Η Ρωσία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο καλύπτοντας περίπου το 8% της παγκόσμιας ζήτησης. Η Ε.Ε. είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εισαγωγέας μαύρου χρυσού στον κόσμο και ο μεγαλύτερος αγοραστής του ρωσικού πετρελαίου, σύμφωνα με το think tank Βruegel. Στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα ο οίκος S&P αποκαλύπτουν ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει ήδη αφαιρέσει περίπου 2 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και πετρελαιοειδών ημερησίως από την παγκόσμια αγορά. Η Ευρώπη δέχεται το μεγαλύτερο πλήγμα γιατί εισάγει περίπου το 30% του πετρελαίου της από τη Ρωσία. Την υψηλότερη εξάρτηση εμφανίζουν βεβαίως οι χώρες Κεντρικής και Ανατολικής. Υψηλή είναι και η εξάρτηση της Ελλάδας, όπως φαίνεται στο γράφημα που ακολουθεί.

Πηγές: S&P Global Platts, Europe Beyond Coal, Bruegel

Προ των πυλών συνωστισμός «μνηστήρων» στην Αττική Οδό

Της Τέτης Ηγουμενίδη tigoumenidi@naftemporiki.gr Με την ημερήσια κίνηση και τα έσοδα να διαμορφώνονται ξανά στα προ covid επίπεδα η παραχώρηση της Αττικής Οδού εκτιμάται ότι θα συγκεντρώσει το ενδιαφέρον των μεγάλων κατασκευαστικών ομίλων της χώρας και αρκετών ξένων εταιρειών. Στην εκτίμηση αυτή συνηγορεί και η προσέλευση ενδιαφερομένων στο ΤΑΙΠΕΔ (Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου) για τις αρχικές πληροφορίες στο πλαίσιο της πρώτης φάσης του διαγωνισμού, εκδήλωση ενδιαφέροντος στις 20 Απριλίου. Πρόκειται για την πρώτη κομβική ημερομηνία για την εκ νέου 25ετή παραχώρηση του αυτοκινητοδρόμου (η υφιστάμενη σύμβαση με την παραχωρησιούχο κοινοπραξία, Άκτωρ Παραχωρήσεις 65,8% και Άβαξ 34,2% λήγει Οκτώβριο 2024). Πρόθεση του ΤΑΙΠΕΔ είναι να μην υπάρξει παρέκκλιση στο χρονοδιάγραμμα, ωστόσο είναι προφανές ότι οι εξελίξεις στην Ουκρανία ανησυχούν, ιδιαίτερα καθώς ο πήχης των προσδοκιών είναι ψηλά. Υπενθυμίζεται ότι ο διευθύνων σύμβουλος του Ταμείου, Δημήτρης Πολίτης, έχει μιλήσει για νέο ρεκόρ προσφορών που θα παραμείνει για πολλά χρόνια, καθώς θα ξεπεράσει όχι μόνο αυτό για την Εγνατία Οδό (1,5 δις. ευρώ) αλλά και το τίμημα για το 49% του ΔΕΔΔΗΕ - Διαχειριστή του Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (2,1 δις. ευρώ). Για τη νέα σύμβαση της Αττικής Οδού θεωρείται σίγουρο ότι θα ενδιαφερθούν οι μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι. Οι Ελλάκτωρ ΕΛΛΑΚΤΩΡ+0,51% - Άβαξ θα διεκδικήσουν ξανά μαζί τον αυτοκινητόδρομο και συζητούν με τρίτο φορέα, πιθανότατα επενδυτικό κεφάλαιο για να συμπληρώσει την κοινοπραξία τους. Από τον χρηματοοικονομικό τομέα εκτιμάται ότι θα είναι και ο συνέταιρος που θα επιλέξει η ΓΕΚ Τέρνα. ΓΕΚΤΕΡΝΑ-1,76% Πληροφορίες που δεν έχουν επιβεβαιωθεί αναφέρουν ότι η Μυτιληναίος ΜΥΤΙΛ+1,43% θα συνεργαστεί με την γαλλική Vinci η οποία συμμετέχει σε άλλες τρεις παραχωρήσεις στη χώρα μας (Γέφυρα Ρίο Αντίρριο, αυτοκινητόδρομος Αιγαίου και Ολυμπία Οδός). Η Μυτιληναίος σε συνεργασία με την Vinci είχε εκδηλώσει αρχικό ενδιαφέρον και στην Εγνατία Οδό. Όπως εκτιμάται στον εν λόγω διαγωνισμό ενδιαφέρον θα εκδηλώσει η Intrakat ως μέλος κοινοπραξίας και ο όμιλος Κοπελούζου μέσω της Damco Energy με την οποία σε κοινοπραξία με την κινεζική Sichuan Communications Investment είχε εκδηλώσει ενδιαφέρον για την Εγνατία. Βάσει πληροφοριών αρχική ενημέρωση έχουν ζητήσει από το ΤΑΙΠΕΔ ο γαλλικός όμιλος Egis, ο οποίος δραστηριοποιείται στους τομείς των αερομεταφορών, των κατασκευών και της ενέργειας. Η κοινοπραξία Egis - ΓΕΚ Τέρνα είναι ανάδοχος για τη παραχώρηση της Εγνατίας. Επίσης πιθανότατα σε εκδήλωση ενδιαφέροντος να προχωρήσει η κρατική εταιρεία επενδύσεων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Mubadala Investment Company και η Macquarie Group εταιρεία διαχείρισης ενεργητικού στον τομέα των υποδομών, η οποία έχει εξαγοράσει από τη ΔΕΗ ΔΕΗ-0,53% το 49% του ΔΕΔΔΗΕ. Η επενδυτικός οίκος Ardian, ο ισπανικός φορέας εκμετάλλευσης αυτοκινητοδρόμων Abertis, η πορτογαλική Brisa, η επενδυτική εταιρεία KKR, η PSP Investments Canada (εταιρεία διαχείρισης επενδύσεων συνταξιοδοτικών ταμείων με έδρα τον Καναδά) και το fund Marguerite, είναι επίσης φορείς που ενδέχεται να εκδηλώσουν ενδιαφέρον για την Αττική Οδό. Όπως έχει γράψει ήδη η «Ν» ο κύκλος εργασιών της Αττικής Οδού πέρσι διαμορφώθηκε σε 176,7 εκατ. ευρώ σημειώνοντας αύξηση 16,6% σε σχέση με το 2020 (151,5 εκατ.) χρονιά με τους περισσότερους περιορισμούς στην κυκλοφορία λόγω πανδημίας. Παραμένει μειωμένος σε σχέση με το 2019, 8,3% (192,7 εκατ. ευρώ). Σταδιακά επανέρχεται η ημερήσια κίνηση στον αυτοκινητόδρομο. Σύμφωνα με πληροφορίες το 2021 κατέγραψε μέση ημερήσια κίνηση περίπου 210 χιλ. διελεύσεις έναντι 236 χιλ. το 2019 και 180 χιλ. το 2020 (αύξηση πέρσι σε σχέση με ένα χρόνο πριν 17% και μείωση έναντι 2019, 11%)

Ν. Δένδιας: Προτίθεμαι να συνοδεύσω την αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας στη Μαριούπολη

Την αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας στη Μαριούπολη, την οποία προτίθεται να συνοδεύσει ο ίδιος, ανακοίνωσε ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας, μετά τη συνάντησή του με τον γενικό πρόξενο της Ελλάδας στη Μαριούπολη Μανώλη Ανδρουλάκη, ο οποίος επέστρεψε την Κυριακή στην Ελλάδα, μετά από μια δύσκολη επιχείρηση απεγκλωβισμού. Ο κ. Δένδιας ανακοίνωσε ακόμη την παρασημοφόρηση του κ. Ανδρουλάκη, καθώς και του πρέσβη Φραγκίσκου Κωστελένου και του γενικού πρόξενου της Ελλάδας στην Οδησσό Δημήτρη Δόχτση. "Μετά από συνεννόηση με τον πρωθυπουργό θα προτείνω την παρασημοφόρησή τους, η οποία θα πραγματοποιηθεί εν ευθέτω χρόνω", είπε ο υπουργός. "Ζητώ σήμερα με αποστολή επίσημης νότας στην ουκρανική πλευρά να διευκολύνει και στη ρωσική πλευρά με άλλη νότα να μην παρακωλύσει την αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας στη Μαριούπολη. Τη βοήθεια αυτή προτίθεμαι να συνοδέψω αυτοπροσώπως, σε συντονισμό με τον πρόεδρο της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού Πέτερ Μάουερ, με τον οποίο βρισκόμαστε ήδη σε επαφή", σημείωσε ο κ. Δένδιας. "Δυστυχώς ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται με αμείωτη ένταση. Προτεραιότητα της ελληνικής κυβέρνησης είναι η προστασία της ομογένειάς μας, αλλά και του άμαχου πληθυσμού", ανέφερε. Γι' αυτό, ανακοίνωσε ακόμη ότι θα δημιουργηθεί μια ομάδα συντονισμού και υποδοχής στο Βουκουρέστι, όπου επικεφαλής θα είναι ο κ. Κωστελένος και θα συμμετάσχουν η πρέσβης στο Βουκουρέστι Σοφία Γραμματά, ο κ. Δόχτσης και ο κ. Ανδρουλάκης, ο οποίος θα αναχωρήσει σύντομα. Άλλωστε, όπως υπενθύμισε, την ανάγκη να προστατευθεί ο άμαχος πληθυσμός τόνισε με τη χθεσινή του παρέμβαση στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες και στην κατ' ιδίαν συνάντησή του με τον Ύπατο Εκπρόσωπο Ζοζέπ Μπορέλ από τον οποίο ζήτησε να κάνει και έκανε δημόσιες δηλώσεις για τη Μαριούπολη. "Η Ελλάδα θα συνεχίσει να είναι παρούσα στην περιοχή. Σε μια περιοχή που το ελληνικό στοιχείο έχει εγκατασταθεί εδώ και αιώνες", ανέφερε ο κ. Δένδιας και τόνισε πως "πρώτο βήμα, όταν τα πράγματα επανέλθουν στην ομαλότητα, θα είναι η ανοικοδόμηση του μαιευτηρίου της Μαριούπολης. Και από εκεί και πέρα ο συντονισμός μας με την ΕΕ για να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να επανέλθει στην πρότερη κατάστασή της και η ομογένειά μας να διευκολυνθεί να επανέλθει στην ομαλότητα μετά από την τραγωδία". Ο υπουργός Εξωτερικών κατά τη συνάντησή του με τον κ. Ανδρουλάκη και με τον πατέρα του, στρατηγό εν αποστρατεία Γιώργο Ανδρουλάκη, μετέφερε τα πιο θερμά συγχαρητήρια της κυβέρνησης, του πρωθυπουργού και του ιδίου για τον τρόπο που επιτέλεσε τα καθήκοντά του. "Είναι ο τελευταίος διπλωμάτης που έφυγε από τη Μαριούπολη κάτω από εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες. Τίμησε την Ελλάδα, το υπουργείο, το διπλωματικό σώμα και του αξίζουν τα θερμά συγχαρητήρια", ανέφερε χαρακτηριστικά. Ακόμη, όπως είπε, θερμά συγχαρητήρια αξίζουν και στον κ. Κωστελένο και τον κ. Δόχτση, που συνολικά έφεραν σε πέρας έξι επιχειρήσεις εκκένωσης με το όνομα "Νόστος" Ελλήνων και ομογενών από την Ουκρανία, καθώς και στο γενικό γραμματέα Θεμιστοκλή Δεμίρη και στην ομάδα του υπό τον κ. Καπόπουλο για το συντονισμό των ενεργειών εκκένωσης και στην κ. Γραμματά. Ο κ. Δένδιας ευχαρίστησε τους διεθνείς οργανισμούς που βοήθησαν στην επιχείρηση, τον ΟΑΣΕ, τη Διεθνή Επιτροπή Ερυθρού Σταυρού, καθώς και τη μολδαβική πλευρά. Κατά την έναρξη της συνάντησής του με τον κ. Ανδρουλάκη, ο κ. Δένδιας σημείωσε πως "μας έκανε περήφανους με τη συμπεριφορά του και με την ψυχραιμία του όλο αυτό το διάστημα", ενώ υπογράμμισε πως ο Έλληνας πρόξενος έμεινε εθελοντικά εκεί. "Η αρχική άποψη που διατύπωσα ήταν να φύγει μαζί με τον κ. Κωστελένο. Αντιθέτως ο Μανώλης και ο κ. Κωστελένος συμφώνησαν ο Μανώλης να μείνει και ο κ. Κωστελένος να επιστρέψει για να πάρουν και άλλους". Αναφερόμενος στην απόφαση για παρασημοφόρησή του σημείωσε πως "δεν είναι σύνηθες να βάζουν τη ζωή τους μετά την υποχρέωσή τους και είναι καλό να διαχέεται ως παράδειγμα στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο". Μ. Ανδρουλάκης: Θα προσπαθήσουμε να ξεχάσουμε, θα είναι δύσκολο, αλλά θα συνεχίσουμε τη δουλειά μας Την ευγνωμοσύνη για ό,τι έκανε το υπουργείο Εξωτερικών για τον ίδιο και τους ανθρώπους που ήταν στη Μαριούπολη αυτές τις ημέρες εξέφρασε από την πλευρά του ο κ. Ανδρουλάκης. "Πριν από 13 χρόνια, εκεί που στέκεται ο πατέρας μου, έδωσα τον όρκο του Έλληνα διπλωμάτη, τον οποίο προσπάθησα να τηρήσω και να τιμήσω", σημείωσε. "Ζήτησα να αγαπήσετε και να στηρίξετε το υπουργείο Εξωτερικών, γιατί οι άνθρωποί του, αθόρυβα, αλλά πάρα πολύ ουσιαστικά υπερασπίζονται τα συμφέροντα της χώρας. Βρίσκονται στην πρώτη γραμμή και αν σπάσει αυτή η γραμμή της διπλωματίας και του διαλόγου, όπως γίνεται πολύ συχνά στην ιστορία δυστυχώς, βλέπουμε όλοι τα αποτελέσματα", υπογράμμισε. "Γι' αυτό θα θέλαμε όλη σας τη στήριξη και λίγο περισσότερα μέσα για να κάνουμε τη δουλειά μας καλύτερα". "Θα προσπαθήσουμε να ξεχάσουμε, θα είναι δύσκολο, αλλά θα συνεχίσουμε τη δουλειά μας. Με επαγγελματισμό, με θάρρος και με τη στήριξη όλων σας", κατέληξε ο κ. Ανδρουλάκης.

ΜΟΥΣΙΚΗ ΄΄ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ΄΄ CALMING....

Ματαιώθηκε η ευρω-ρωσική αποστολή στον Άρη

Το ευρωπαϊκό τροχοφόρο ρομπότ «Rosalind Franklin» επρόκειτο να εκτοξευτεί φέτος με ρωσικό πύραυλο.

Η ευρωπαϊκή διαστημική υπηρεσία ESA ανέστειλε και επίσημα την Πέμπτη την ευρω-ρωσική αποστολή Exomars που προγραμματιζόταν να εκτοξευτεί φέτος για τον Άρη. Το Συμβούλιο της ESA συνεδρίασε στο Παρίσι στις 16-17 Μαρτίου για να αξιολογήσει την κατάσταση που έχει προκύψει στις σχέσεις Ευρώπης-Ρωσίας λόγω της εισβολής στην Ουκρανία. «Ως διακυβερνητικός οργανισμός με εντολή να αναπτύξουμε και να υλοποιήσουμε διαστημικά προγράμματα με πλήρη σεβασμό τις ευρωπαϊκές αξίες, εκφράζουμε τη βαθιά λύπη μας για τις ανθρώπινες απώλειες και τις τραγικές συνέπειες της επιθετικότητας προς την Ουκρανία» ανέφερε σε ανακοίνωσή του. Ο επικεφαλής της ρωσικής διαστημικής υπηρεσίας Roscosmos, Ντιμίτρι Ρογκόζιν, σχολίασε την ανακοίνωση στο telegram, λέγοντας ότι η δουλειά χιλιάδων επιστημόνων διαγράφηκε από μια κόλλα χαρτί με την υπογραφή ενός ευρωπαίου γραφειοκράτη και δήλωσε ότι η Ρωσία θα πραγματοποιήσει μόνη της την ερευνητική αποστολή στον Άρη.

Η ESA, η οποία ιδρύθηκε το 1975 και έχει 22 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, αναφέρει ότι «ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν στη Ρωσία από τα κράτη-μέλη της». Αποφάσισε ομόφωνα ότι είναι αδύνατο να συνεχιστεί η συνεργασία με τη ρωσική διαστημική υπηρεσία Roscosmos για αποστολή ExoMars, η οποία προέβλεπε την εκτόξευση του ευρωπαϊκού τροχοφόρου ρομπότ «Rosalind Franklin» με ρωσικό πύραυλο και πλατφόρμα προσεδάφισης. Παράλληλα δόθηκε εντολή στον γενικό διευθυντή της ESA να πραγματοποιήσει μια γρήγορη έρευνα για να εξετάσει τις καλύτερες δυνατές εναλλακτικές επιλογές προκειμένου να προχωρήσει η αποστολή του ρομπότ. Μετά την απόφαση της Roscosmos να διακόψει τις εκτοξεύσεις ρωσικών πυραύλων Soyuz από το ευρωπαϊκό διαστημικό κέντρο στη Γαλλική Γουιάνα, η ESA θα αναζητήσει εναλλακτικές λύσεις εκτόξευσης για τις προγραμματισμένες διαστημικές αποστολές Galileo M10, Galileo M1, Euclid και EarthCare. Η ESA διαβεβαίωσε πάντως ότι η συνεργασία με τη Ρωσία στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό συνεχίζεται για λόγους ασφάλειας της λειτουργίας του και του πολυεθνικού πληρώματος. Sade – Why can’t we live Together? Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ – https://www.in.gr/2022/03/17/b-science/space/exomars-thyma-tou-polemou-stin-oukrania-eyro-rosiki-apostoli-ston-ari/ Sade – Why can’t we live Together?

Τρεις Ρώσοι κοσμοναύτες στον Διαστημικό Σταθμό με τα χρώματα της Ουκρανίας

Οι κοσμοναύτες Oleg Artemyev, Denis Matveev και Sergey Korsakov έφτασαν στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό με το διαστημόπλοιο Soyuz στις 18 Μαρτίου 2022. Οι τρεις κοσμοναύτες φορούσαν στολές πτήσης σε χρώμα κίτρινο (έντονο) και μπλε, στα χρώματα της σημαίας της Ουκρανίας. Μια επιλογή που προκάλεσε απορίες. Πάντως κανένας από τους τρεις νεοαφιχθέντες κοσμοναύτες δεν κατάγεται από την Ουκρανία: ο Artemyev γεννήθηκε στη σημερινή Λετονία, ο Matveev στην Αγία Πετρούπολη και ο Korsakov στο σημερινό Κιργιστάν. Ο Artemyev, ο διοικητής του Σογιούζ, ρωτήθηκε για τα χρώματα των στολών, και απάντησε (στα ρωσικά) ότι υπήρχε πλεόνασμα κίτρινου υφάσματος στις αποθήκες ! H διαστημική υπηρεσία της Ρωσίας Roscosmos αρνήθηκε ότι οι κοσμοναύτες έδειχναν υποστήριξη στην Ουκρανία, αναφέροντας στο Telegram ότι: Μερικές φορές το κίτρινο είναι απλά κίτρινο. Οι στολές πτήσης του νέου πληρώματος έχουν τα χρώματα του Πολυτεχνείου Bauman στη Μόσχα, από το οποίο αποφοίτησαν και οι τρεις κοσμοναύτες. Είναι τρελό να βλέπεις την ουκρανική σημαία παντού. H επιστήμη πιο δυνατή από τον πόλεμο;

ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ

Για πρωτοφανείς ρωσικές απώλειες έκανε λόγο ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, με τη Βρετανία να υποστηρίζει ότι η Ρωσία αποτυγχάνει να αποκτήσει τον έλεγχο του εναέριου χώρου της Ουκρανίας. Ο Ουκρανός πρόεδρος ανακοίνωσε επίσης την αναστολή των δραστηριοτήτων 11 «φιλορωσικών» κομμάτων και δήλωσε ότι αυτό που γίνεται στη Μαριούπολη θα το θυμόμαστε για αιώνες. Στην πόλη οι οδομαχίες εμποδίζουν τη διάσωση των εγκλωβισμένων στο βομβαρδισμένο θέατρο. Η Μαριούπολη είναι υπό έντονη πολιορκία, με τις αρχές να καταγγέλουν ότι χιλιάδες άμαχοι που έχουν απομακρυθνεί μεταφέρονται χωρίς τη θέλησή τους σε ρωσικές πόλεις. Στο μεταξύ σειρήνες ήχησαν το πρωί του Σαββάτου σε αρκετές ουκρανικές πόλεις Το δημοτικό συμβούλιο της Μαριούπολης αναφέρει ότι οι ρωσικές δυνάμεις βομβάρδισαν το Σάββατο ένα σχολείο στο οποίο είχαν βρει καταφύγιο 400 άτομα. Όπως αναφέρουν στο Telegram, το κτίριο καταστράφηκε και οι άνθρωποι βρίσκονται κάτω από τα ερείπια. Γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι βρίσκονταν στο σχολείο, είπαν οι αξιωματούχοι. Δεν υπάρχουν ακόμη πληροφορίες για θύματα. Ο ισχυρισμός των ουκρανικών αρχών δεν έχει επαληθευθεί από ανεξάρτητη πηγή Σύροι παραστρατιωτικοί μαχητές δηλώνουν ότι είναι έτοιμοι να αναπτυχθούν στην Ουκρανία για να πολεμήσουν για να υποστηρίξουν τη σύμμαχό τους Ρωσία, αλλά δεν έχουν λάβει ακόμη οδηγίες να φύγουν, αναφέρουν στο Reuters δύο διοικητές τους. Ο Ναμπίλ Αμπντάλα, διοικητής των παραστρατιωτικών Δυνάμεων Εθνικής Άμυνας (NDF), δήλωσε έτοιμος να χρησιμοποιήσει την τεχνογνωσία στον αστικό αγώνα που αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια του συριακού πολέμου για να βοηθήσει τη Ρωσία. Ουκρανός αξιωματούχος ανέφερε ότι 71 παιδιά έχουν απομακρυθνεί από ένα ορφανοτροφείο στην πόλη Σούμι. «Κρύβαμε αυτά τα παιδιά σε καταφύγια για σχεδόν δύο εβδομάδες. Αυτοί που μπορούν να τα στεγάσουν σε ασφαλές μέρος, σε άλλη χώρα, βρέθηκαν γρήγορα, δόξα τω Θεώ. Και με την πρώτη ευκαιρία εκκένωσης μέσω του ανθρωπιστικού διαδρόμου, πήραμε τα παιδιά από ένα εξειδικευμένο ορφανοτροφείο έξω από τη ζώνη μάχης», δήλωσε ο Ντμίτρο Ζιβίτσκι, επικεφαλής της Περιφερειακής Στρατιωτικής Διοίκησης του Σούμι. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ υπέβαλε ανεπισήμως σε αυτήν της Τουρκίας την πρόταση –που θεωρείται εξ ορισμού απίθανο να γίνει δεκτή– να στείλει τα ρωσικής κατασκευής αντιαεροπορικά συστήματα S-400 που έχει αγοράσει στην Ουκρανία, για να τη βοηθήσει να αντιμετωπίσει την εισβολή της Ρωσίας, δήλωσαν τρεις πηγές ενημερωμένες για το θέμα στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι έριξαν την ιδέα αυτή σε Τούρκους ομολόγους τους τον περασμένο μήνα, χωρίς πάντως να φθάσουν στο σημείο να το προτείνουν επισήμως, εξήγησαν οι πηγές. Το θέμα τέθηκε επίσης, εν συντομία, όταν επισκέφθηκε την Τουρκία η αμερικανίδα υφυπουργός Εξωτερικών Γουέντι Σέρμαν αυτόν τον μήνα Ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας Γουάνγκ Γι δήλωσε ότι το Πεκίνο βρίσκεται στη σωστή πλευρά της ιστορίας σχετικά με την κρίση στην Ουκρανία και ότι η θέση του είναι «σύμφωνη με τις επιθυμίες των περισσότερων χωρών». «Η Κίνα δεν θα δεχτεί ποτέ κανέναν εξωτερικό εξαναγκασμό ή πίεση και αντιτίθεται σε οποιεσδήποτε αβάσιμες και ύποπτες κατηγορίες εναντίον της Κίνας», είπε ο Γουάνγκ το βράδυ του Σαββάτου. «Πάντα υποστηρίξαμε τη διατήρηση της ειρήνης και την αντίθεση στον πόλεμο», πρόσθεσε. Η αντιπρόεδρος της ουκρανικής κυβέρνησης Ιρίνα Βέρεστσουκ υποστήριξε ότι το Κίεβο έχει «επίσημα» 562 Ρώσους στρατιώτες υπό κράτηση. «Όλοι οι Ρώσοι κρατούμενοι αντιμετωπίζονται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα», είπε. Οι New York Times, επικαλούμενοι ανώτερο Ουκρανό στρατιωτικό αξιωματούχο, αναφέρουν ότι περισσότεροι από 40 στρατιώτες σκοτώθηκαν σε ρωσική επίθεση σε στρατιωτική βάση στο Μικολάιβ. Ο αξιωματούχος είπε ότι είναι πιθανό το αρχηγείο της 36ης Ουκρανικής Ναυτικής Ταξιαρχίας Πεζικού να είχε χτυπηθεί από ένα όπλο μεγάλου βεληνεκούς, όπως ένας βαλλιστικός πύραυλος Iskander-M. «Οι Ουκρανοί έχουν αποδείξει ότι μπορούν να πολεμήσουν πιο επαγγελματικά από έναν στρατό που διεξάγει πολέμους για δεκαετίες σε διάφορες περιοχές και συνθήκες. Απαντούμε με σοφία και θάρρος στον μεγάλο αριθμό του εξοπλισμού και των στρατιωτών τους που στάλθηκαν στην Ουκρανία», είπε ο Ζελένσκι. Ανέφερε επίσης είπε ότι στις περιοχές όπου έχουν λάβει χώρα σφοδρές μάχες, η πρώτη γραμμή άμυνας είναι «γεμάτη με πτώματα Ρώσων στρατιωτών». «Αυτά τα πτώματα, δεν τα μαζεύει κανείς. Νέες μονάδες στέλνονται για να προχωρήσουν ακριβώς από πάνω τους», είπε. Ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε ότι η ρωσική επίθεση στην πολιορκημένη πόλη της Μαριούπολης είναι μια «πράξη τρόμου» που θα «μνημονεύεται για αιώνες», προσθέτοντας πως η πόλη θα μείνει στην ιστορία ως παράδειγμα εγκλημάτων πολέμου. Η Ρωσία ανασυντάσσει τις δυνάμεις της για μια νέα επίθεση στο Κίεβο, σύμφωνα με Ουκρανούς στρατιωτικούς αξιωματούχους, καθώς επιδιώκει να αποκόψει τις βόρειες πόλεις Τσερνίχιβ και Σούμι. Αναμένεται να εξαπολύσουν επίθεση στις βορειοανατολικές πόλεις Τροστιανέτς και Οχτίρκα. Ωστόσο, το γενικό επιτελείο είπε ότι η Ρωσία είχε «αποτύχει» στους κύριους στόχους της, που περιελάμβαναν την περικύκλωση του Κιέβου και την «εγκατάσταση ελέγχου στο αριστερό τμήμα της Ουκρανίας». Αξιωματούχοι της πολιορκημένης Μαριούπολης κατήγγειλαν ότι αρκετές χιλιάδες κάτοικοι έχουν μεταφερθεί με τη βία από τις ρωσικές δυνάμεις σε ρωσικές πόλεις.

Ποιοι Ρώσοι αποκαλούνται ολιγάρχες και πώς πλούτισαν

Οι πρώτοι Ρώσοι ολιγάρχες δημιούργησαν τις περιουσίες τους τη δεκαετία του 1990 Του John Hyatt Ως απάντηση στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους επιχειρούν να “στραγγαλίσουν” τις ρωσικές τράπεζες και εταιρείες καθώς και τους Ρώσους ολιγάρχες, με τα θηριώδη γιοτ και τις τεράστιες περιουσίες που μας έκαναν να διερωτόμαστε: Ποιοι αποκαλούνται ολιγάρχες και πώς πλούτισαν; Η Ελίζ Τζουλιάνο, λέκτορας στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κολούμπια, με αντικείμενο τη μετα-σοβιετική Ρωσία, εξηγεί: “Οι ολιγάρχες είναι εξαιρετικά πλούσιοι επιχειρηματίες με πολιτική και κοινωνική επιρροή. Συχνά συνδέονται προσωπικά με τους κορυφαίους πολιτικούς αξιωματούχους μιας χώρας – όχι, όμως, πάντα”. Ο κλασικός ορισμός του “ολιγάρχη” ενέχει την πολιτική επιρροή, ωστόσο ο πόλεμος στην Ουκρανία καταδεικνύει ότι οι περισσότεροι Ρώσοι μεγιστάνες έχουν μικρή –ή μηδαμινή– επιρροή στον Βλαντίμιρ Πούτιν. Οι πρώτοι Ρώσοι ολιγάρχες δημιούργησαν τις περιουσίες τους τη δεκαετία του 1990, κατά τη χαοτική περίοδο που ακολούθησε αμέσως μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, με τα κρατικά περιουσιακά στοιχεία να μοιράζονται σε ιδιώτες πλειοδότες, συχνά μέσω ύποπτων συμφωνιών. Την εποχή εκείνη –εποχή όπου απελευθερωνόταν η αγορά– εύποροι ή ρισκαδόροι επιχειρηματίες, καθώς και πρώην αξιωματούχοι απέκτησαν μεγάλα μερίδια σε ρωσικές εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου, μετάλλων και εξόρυξης, σιδηροδρόμων και μεταφορών, γεωργικών προϊόντων και άλλων βασικών βιομηχανικών κλάδων. Η επόμενη “γενιά” ολιγαρχών έγινε πλούσια αξιοποιώντας τους δεσμούς της με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος κυβερνά τη Ρωσία –είτε ως πρόεδρος είτε ως πρωθυπουργός– από το 2000. Ο Πούτιν μια επιβράβευε και μια “τιμωρούσε” τους ολιγάρχες, αντιμετωπίζοντας τους ίδιους και τις επιχειρήσεις τους ως πιόνια στις πολιτικές του παρτίδες σκάκι. Ο Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, ο πλουσιότερος άνθρωπος της Ρωσίας κατά τον επίμαχο χρόνο, συνελήφθη το 2003 για φορολογικά αδικήματα, αφού τάχθηκε υπέρ του πολιτικού αντιπάλου του Πούτιν. Πολλοί από τους σημερινούς ολιγάρχες είναι νυν ή πρώην αξιωματούχοι του Πούτιν. Ο Γιούρι Κοβάλτσουκ, επί πολλά έτη φίλος και σύμβουλος του Ρώσου προέδρου, απέκτησε –χάρη στη σχέση του με τον Πούτιν– μεγάλες συμμετοχές σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και εταιρείες τηλεπικοινωνιών. Μπορεί ο βαθμός της “στενής” σχέσης του κάθε ολιγάρχη με τον Πούτιν να διαφέρει, όλοι ανεξαιρέτως όμως βασίζονται στην προστασία που αυτούς τούς παρέχει. “Η δομή της ρωσικής οικονομίας επιβάλλει σε μια σειρά από καταστάσεις να εξαρτώνται άμεσα ή έμμεσα από το κράτος”, σημειώνει ο Μπράιαν Τέιλορ, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Syracuse. Οι ολιγάρχες “δεν είναι αυτόνομοι, οικονομικοί παράγοντες που μπορούν να αντισταθούν στην κρατική αρχή ή –έστω– να της αντιμιλήσουν”. Η “σπορά” της ρωσικής ολιγαρχίας έπεσε στο έδαφος της νεοσύστατης Ομοσπονδίας κατά την τριετία 1992-1994, την εποχή των ιδιωτικοποιήσεων μέσω κουπονιών. Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος, οι μετοχές περίπου 15.000 κρατικών επιχειρήσεων πέρασαν στα χέρια ιδιωτών. Στόχος ήταν –θεωρητικά– να αγοράσει ο μέσος Ρώσος πολίτης μετοχές. Στην πράξη, οι επιχειρηματίες με τις σωστές διασυνδέσεις απέκτησαν πακέτα κουπονιών, που ισοδυναμούσαν με μεγάλες ή πλειοψηφικές συμμετοχές σε επιχειρήσεις. Σύμφωνα με μελέτη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου το 1999, με το πρόγραμμα αυτό τα 2/3 των μετοχών που περιήλθαν στην κατοχή ιδιωτών κατέληξαν σε συνεργάτες και στελέχη “εκ των έσω”. Το 1995, το πρόγραμμα “δάνειο αντί μετοχών” που εφάρμοσε ο Ρώσος πρόεδρος Μπόρις Γέλτσιν “γέννησε” μερικούς από τους πλουσιότερους ολιγάρχες της Ρωσίας. Σε αντάλλαγμα για τη δανειοδότηση της –φορτωμένης με ελλείμματα– ρωσικής κυβέρνησης και για τη χρηματοδότηση της προεκλογικής εκστρατείας του Γέλτσιν για μια νέα θητεία, ορισμένοι πλούσιοι επιχειρηματίες έλαβαν μετοχές σε 12 κρατικές εταιρείες ενέργειας και εξόρυξης με τη μορφή “μισθώσεων”. Οι μισθώσεις θα μετατρέπονταν σε ιδιοκτησία, εφόσον ο Γέλτσιν κέρδιζε την εκλογική μάχη. “Εάν ο κομμουνιστής Γκενάντι Ζιουγκάνοφ έβγαινε νικητής από τις κάλπες του 1996, όλοι ανέμεναν ότι –αναλαμβάνοντας την εξουσία– θα κρατικοποιούσε αυτές τις εταιρείες και θα έπαιρνε πίσω τις μετοχές που είχαν δοθεί”, επισημαίνει ο Ντάνιελ Τρέισμαν, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες, ειδικός σε θέματα πολιτικής στη μετα-σοβιετική Ρωσία. Με την επικράτηση του Γέλτσιν, ο Βλαντίμιρ Ποτάνιν –από τους αρχιτέκτονες της συμφωνίας με τον Ρώσο ηγέτη– απέκτησε το πλειοψηφικό πακέτο μετοχών της Norilsk Nickel, του μεγαλύτερου παραγωγού διυλισμένου νικελίου στον κόσμο. Άλλοι δικαιούχοι ήταν ο Χοντορκόφσκι και ο Ρομάν Αμπράμοβιτς, οι οποίοι μπήκαν δυνατά και στην αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η χρηματοπιστωτική κρίση της Ρωσίας το 1998 ήταν ένα προσωρινό “πισωγύρισμα” για τους ολιγάρχες. Τη δεκαετία του 2000 αναδείχθηκαν δεκάδες νέοι μεγιστάνες χάρη στην άνοδο της τιμής των εμπορεύματα και την οικονομική ενσωμάτωση της Ρωσίας στη Δύση. Το 2001, η Ρωσία απαριθμούσε 8 δισεκατομμυριούχους με συνολική αξία 12,4 δισ. δολάρια. Δέκα χρόνια μετά, το Forbes εντόπιζε 101 δισεκατομμυριούχους που συνολικά άξιζαν 432,7 δισ. δολάρια. Οι ολιγάρχες δεν άργησαν να καταλάβουν πως τα πλούτη τους εξαρτιόνταν από την υπακοή στον Πούτιν. Το παράδειγμα του Χοντορκόφσκι, ο οποίος πέρασε δέκα χρόνια στη φυλακή, ήταν χαρακτηριστικό. Ένας άλλος ολιγάρχης, ο Μπόρις Μπερεζόφσκι, ο οποίος ευδοκίμησε επί Γέλτσιν άλλα κατέκρινε τον Πούτιν, πούλησε τις μετοχές που είχε σε ρωσικά ΜΜΕ και αυτοεξορίστηκε. Οι ολιγάρχες πήραν το μήνυμα. Τα δικά τους οικονομικά συμφέροντα έπρεπε να ταυτίζονται με τα πολιτικά συμφέροντα του Πούτιν. “Αν ήσασταν Ρώσος ολιγάρχης εκείνη την εποχή και ανοίγατε το CNN και βλέπατε έναν τύπο πολύ πιο πλούσιο, πολύ πιο έξυπνο και πολύ πιο ισχυρό από εσάς να κάθεται σε ένα κλουβί, πώς θα αντιδρούσατε;” διερωτάται ο Μπιλ Μπράουντερ, Αμερικανός επενδυτές που έζησε στη μετα-σοβιετική Ρωσία. “Έτσι, ένας – ένας, πήγαν στον Πούτιν και του είπαν: “Τι πρέπει να κάνουμε για να μην μπούμε σε εκείνο το κλουβί;””. Κάποιοι ολιγάρχες έπρεπε να πωλήσουν τις εταιρείες τους στην κυβέρνηση. Ο Ρομάν Αμπράμοβιτς πούλησε το μερίδιό του στην εταιρεία πετρελαίου και φυσικού αερίου Sibneft στην κρατική Gazprom το 2005. Ο Μιχαήλ Φρίντμαν και ο Βίκτορ Βέξελμπεργκ, οι οποίοι πλούτισαν κυρίως χάρη στην εξαγορά της κρατικής Tyumen Oil το 1997, πούλησαν την εταιρεία τους στη Rosneft –ενεργειακό όμιλο ιδιοκτησίας Κρεμλίνου– το 2013. Καθώς ο Πούτιν εδραιώθηκε στην εξουσία και πέρασε υπό κρατικό έλεγχο και άλλες ιδιωτικές επιχειρήσεις, εμφανίστηκε μια νέα γενιά ολιγαρχών: οι “σιλοβάρχες” [silovarchs]. Ο όρος, επινοήθηκε από τον Τρεισμαν, και πρόκειται για σύνθετη λέξη από το “siloviki” και “ολιγάρχης”: τη ρωσική λέξη για τη στρατιωτική ελίτ και εν γένει την ελίτ των δυνάμεων ασφαλείας της χώρας. Πολλοί “σιλοβάρχες” γνωρίζουν προσωπικά τον Πούτιν από την εποχή που ο ίδιος ήταν στην KGB, ή από την εποχή που ήταν προϊστάμενός τους στην Αγία Πετρούπολη κατά την πρώιμη μετα-σοβιετική πολιτική του καριέρα. “Οι σιλοβάρχες είναι επιχειρηματικές ελίτ που έχουν αξιοποιήσει τα δίκτυά τους στην FSB (Ρωσική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας) ή στον στρατό για να συγκεντρώσουν τεράστιο προσωπικό πλούτο”, έγραψε ο Stanislav Markus, καθηγητής Διεθνών Επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καρολίνα. “Από το 2003, οι φίλοι του Πούτιν και οι σιλοβάρχες ανέβηκαν σταθερά στην κλίμακα της πελατειακής οικονομίας και κατέλαβαν σημαντικά πόστα στην εκτελεστική εξουσία”. Οι σιλοβάρχες “εκπροσωπούνται δυσανάλογα στα Διοικητικά Συμβούλια των λεγόμενων κρατικών εταιρειών και συχνά κατέχουν μεγάλα ποσοστά σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε κλάδους όπου η κερδοφορία βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με την κυβερνητική εύνοια”, πρόσθεσε ο ίδιος. Οι ολιγάρχες βλέπουν να ορθώνεται μπροστά τους ένα ζοφερό μέλλον, καθώς η Δύση επιβάλλει αντίποινα στη Ρωσία του Πούτιν. Από τις 14 Μαρτίου, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους έχουν επιβάλει προσωπικές κυρώσεις σε 20 εξ αυτών. Φαίνεται πως πλέον δεν έχει σημασία με ποιο στρατόπεδο τάσσονται: με τη Ρωσία ή την Ουκρανία. Οι ολιγάρχες που πούλησαν τα ρωσικά περιουσιακά τους στοιχεία και μετέφεραν τις συμμετοχές τους στη Δύση σπεύδουν να αποστασιοποιηθούν από τον Πούτιν και το καθεστώς του. Ούτως ή άλλως σε πολλούς από αυτούς ήδη έχουν επιβληθεί κυρώσεις. Οι σιλοβάρχες –και όσοι έχουν στη κατοχή τους ρωσικά περιουσιακά στοιχεία– δεν έχουν προστατευθεί από τον Πούτιν. Αντιθέτως, βλέπουν τις περιουσίες τους να συρρικνώνονται, ακολουθώντας την πορεία των ρωσικών αγορών που καταρρέουν. Πηγή: Forbes