Το διαστημικό αεροπλάνο Radian One

Σύμφωνα με τον Richard Humphrey, συνιδρυτή της εταιρείας Radian Aerospace ‘Δεν επικεντρωνόμαστε στον τουρισμό. Είμαστε αφοσιωμένοι σε αποστολές που κάνουν τη ζωή καλύτερη στον πλανήτη μας’ Η αμερικανική εταιρεία αεροδιαστήματος Radian Aerospace παρουσίασε τα σχέδια ενός σκάφους που ανήκει στην κατηγορία των αποκαλούμενων διαστημοπλάνων. Πρόκειται για σκάφη που συνδυάζουν τα χαρακτηριστικά συμβατικών αεροσκαφών και διαστημοπλοίων έτσι ώστε να απογειώνονται και να προσγειώνονται από τα αεροδρόμια αλλά να μπορούν να πραγματοποιούν πτήσεις έξω από την γήινη ατμόσφαιρα. Το Radian One είναι ένα σκάφος που θα μπορεί να προσγειώνεται και να απογειώνεται από μεγάλα αεροδρόμια και είτε να πετά σε διάφορους προορισμούς του πλανήτη είτε να συνεχίζει το ταξίδι του έξω από τη Γη. Σύμφωνα με την εταιρεία το σκάφος σχεδιάστηκε για να έχει κατά βάση τουριστική χρήση πραγματοποιώντας σύντομες βόλτες σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη. Θα μπορεί να ολοκληρώνει ένα κύκλο γύρω από τη Γη σε 90 λεπτά. Όμως το σκάφος θα μπορεί να παραμένει στο Διάστημα συνεχόμενα για πέντε μέρες έτσι ώστε να πραγματοποιούνται ερευνητικές αποστολές. Θα μπορεί επίσης αν χρειάζεται να μεταφέρει επιβάτες και φορτία στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό ή σε άλλους διαστημικούς σταθμούς που αναμένεται να δημιουργηθούν τα επόμενα χρόνια. Το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό του Radian One είναι πώς όταν επιστρέψει στη Γη από ένα ταξίδι στο Διάστημα θα μπορεί να πετάξει ξανά σε λιγότερο από 48 ώρες. Η εταιρεία έχει ήδη ξεκινήσει τη διαδικασία εύρεσης χρηματοδότησης για την κατασκευή του σκάφους και έχει ήδη συγκεντρώσει περισσότερα από 20 εκατ. δολάρια αλλά εκτιμάται ότι το κόστος θα αγγίξει το ένα δισ. δολάρια. πηγή: https://www.naftemporiki.gr/story/1824054/to-diastimoplano-pou-tha-peta-entos-kai-ektos-planiti-xoris-ksekourasi – https://www.space.com/radian-aerospace-funding-reusable-space-plane

ΚΑΛΗΜΕΡΑ, ΚΑΛΟ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ ΜΕ ΜΟΤΣΑΡΤ ΚΑΙ ΤΗΝ ΘΑΥΜΑΣΤΗ 40η ΣΥΜΦΩΝΙΑ, ΓΝΩΣΤΗ ΚΑΙ ΑΠΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Νέα παρέμβαση Lagarde για τον πληθωρισμό - Το στοιχείο που θα κάνει τη διαφορά στην πολιτική είναι η ζήτηση

Ο πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ είναι απίθανο να εκτιναχθεί στα επίπεδα που παρατηρούνται στις ΗΠΑ, δήλωσε για ακόμη μία φορά η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Christine Lagarde, προκειμένου να καθησυχάσει τις αγορές για την πολιτική της ευρωτράπεζας. Μιλώντας μέσω τηλεδιάσκεψης στην εκδήλωση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, η Lagarde ανέφερε ότι τα επίπεδα πληθωρισμού της ευρωζώνης έχουν εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη νομισματική πολιτική της ΕΚΤ, με την κεντρική τράπεζα να βρίσκεται πίσω από τους βρετανούς και αμερικανούς ομολόγους της όταν πρόκειται για την πορεία εξομάλυνσής της. Ο πληθωρισμός της ευρωζώνης έφτασε σε νέο υψηλό ρεκόρ 5% τον Δεκέμβριο, κυρίως λόγω της εκτίναξης των τιμών της ενέργειας στην Ευρώπη. Ωστόσο, η Lagarde υπερασπίστηκε την πολιτική της ΕΚΤ, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη δεν συμμερίζεται την «κατάσταση υπερβολικής ζήτησης» των Ηνωμένων Πολιτειών. Στις ΗΠΑ, η ζήτηση είναι επί του παρόντος 30% πάνω από τα προ πανδημίας επίπεδα, είπε, ενώ η ευρωζώνη είναι «σχεδόν στα προ πανδημίας επίπεδα». «Όταν κοιτάζω την αγορά εργασίας, δεν βιώνουμε κάτι σαν τη Great Resignation και οι αριθμοί συμμετοχής μας στην απασχόληση πλησιάζουν πολύ στο επίπεδο πριν από την πανδημία», είπε η Lagarde. «Επομένως, νομίζω ότι αυτοί οι δύο παράγοντες, αν τους κοιτάξετε προσεκτικά, δείχνουν ξεκάθαρα ότι δεν κινούμαστε με την ίδια ταχύτητα και είναι απίθανο να βιώσουμε το ίδιο είδος αυξήσεων του πληθωρισμού με τις ΗΠΑ», πρόσθεσε. Υπενθυμίζεται εδώ ότι εκατομμύρια Αμερικανοί εγκατέλειψαν την εργασία τους τους τελευταίους μήνες επιδιώκοντας υψηλότερους μισθούς και καλύτερες συνθήκες εργασίας. Το κίνημα έχει ονομαστεί ευρέως «Great Resignation». «Οι τιμές θα σταθεροποιηθούν» Η Lagarde υποστήριξε ότι οι Ευρωπαίοι ήταν «θύματα της δικής μας επιτυχίας», σημειώνοντας ότι οι ανεπτυγμένες οικονομίες είχαν δει μια «καταπληκτική» ανάκαμψη της ζήτησης που είχε ξεπεράσει την προσφορά. Προκλήσεις όπως η έλλειψη οδηγών φορτηγών και καθυστερήσεις στα λιμάνια δεν βοήθησαν να διευκολυνθεί η κατάσταση, είπε. Ωστόσο, καθώς οι διαπραγματεύσεις για τους μισθούς «δεν έχουν προχωρήσει ακόμη», η Lagarde είπε ότι η ΕΚΤ δεν βλέπει μια βιώσιμη κίνηση των τιμών που θα μπορούσε να οδηγήσει σε «εκτόξευση ελέγχου» του πληθωρισμού. «Αντίθετα, υποθέτουμε προς το παρόν ότι οι τιμές της ενέργειας θα σταθεροποιηθούν κατά τη διάρκεια του 2022 και ότι τα σημεία συμφόρησης θα σταθεροποιηθούν επίσης και σταδιακά αυτοί οι αριθμοί πληθωρισμού θα μειωθούν», είπε. Ωστόσο, η Lagarde σημείωσε ότι οι προοπτικές της ΕΚΤ για τον πληθωρισμό υπόκεινται σε αλλαγές. «Μόλις ολοκληρώσουμε τις καθαρές αγορές περιουσιακών στοιχείων μας, θα εξετάσουμε άλλα εργαλεία στην εργαλειοθήκη - συμπεριλαμβανομένων των αυξήσεων των επιτοκίων», είπε.

Βίντεο με τον αστεροειδή που πέρασε κοντά από τη Γη

Τo Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής Διαστημικών Εφαρμογών & Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ) του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών οργάνωσε αποστολή για την παρατήρηση του αστεροειδή 7482 (1994 PC1) με το τηλεσκόπιο Κρυονερίου (1.2μ). Στις 18 Ιανουαρίου και στις 18:30 ώρα Ελλάδος, ο αστρονόμος του ΙΑΑΔΕΤ Δρ. Α. Λιάκος παρατήρησε τον αστεροειδή: Ο μεγάλος διαστημικός βράχος κινήθηκε με ταχύτητα 70.415 χιλιομέτρων την ώρα και δεν θα ξαναπλησιάσει τόσο τη Γη στον αιώνα αυτό, σύμφωνα με τους υπολογισμούς που έκαναν οι αστρονόμοι της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA). Είχε ανακαλυφθεί το 1994 και διαπιστώθηκε ότι συμπληρώνει μια περιφορά γύρω από τον Ήλιο κάθε 572 μέρες. Το 1933 είχε πλησιάσει περισσότερο τη Γη, σε απόσταση 1,1 εκατ. χλμ., ενώ δεν θα ξαναβρεθεί τόσο κοντά έως το 2105, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της NASA και του Caltcech. https://physicsgg.files.wordpress.com/2022/01/animation_of_1994_pc1_around_sun_-_2022_close_approach-1.gif Ο αστεροειδής ταξινομείται από τη NASA ως δυνητικά επικίνδυνος, χαρακτηρισμός που δίνεται σε κάθε αστεροειδή διαμέτρου άνω των 140 μέτρων, ο οποίος πλησίασε σε απόσταση μικρότερη των 7,5 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από την τροχιά της Γης γύρω από τον Ήλιο.

Η επίλυση του ενεργειακού προβλήματος διαμέσου της πυρηνικής σύντηξης

H Ευρώπη και το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» προωθούν την έρευνα με στόχο την άφθονη, καθαρή και βιώσιμη ενέργεια μέσω Σύντηξης

Άφθονη, καθαρή και βιώσιμη ενέργεια είναι προϋπόθεση για την ανθρώπινη ευημερία. Αυτό το όνειρο θα πραγματοποιηθεί όταν οι επιστήμονες και μηχανικοί καταφέρουν να κατακτήσουν τη φυσική διαδικασία με την οποία ο ήλιος παράγει την ενέργεια που εκπέμπει. Αυτή η φυσική διαδικασία ονομάζεται Σύντηξη και μεγάλος αριθμός Ευρωπαϊκών Ερευνητικών Κέντρων και Πανεπιστημίων εδώ και δεκαετίες εργάζονται με σκοπό να επιτύχουν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τη Σύντηξη. Το Ευρωπαϊκό εγχείρημα υλοποιείται μέσω των Προγραμμάτων-Πλαισίων στα οποία συμμετέχουν όλα τα Ευρωπαϊκά κράτη. Η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας έχει εξουσιοδοτήσει το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» (ΕΚΕΦΕ «Δ») για τη Διαχείριση της Ελληνικής συμμετοχής στην Ευρωπαϊκή Κοινοπραξία του Ερευνητικού Προγράμματος Σύντηξης με την ονομασία EUROfusion. Στο πρόγραμμα αυτό, το οποίο συγχρηματοδοτείται από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συμμετέχουν εκτός από το ΕΚΕΦΕ «Δ» και οκτώ συνδεδεμένα Ελληνικά Πανεπιστήμια. Η συνέχιση του προγράμματος EUROfusion στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Πλαίσιο 2021-2027, Horizon Europe, υπογράφηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2021. Επομένως, τα επόμενα επτά έτη οι Έλληνες επιστήμονες συνεργαζόμενοι με τους συναδέλφους τους από τα άλλα Ευρωπαϊκά Ιδρύματα θα συμμετέχουν σε διάφορες ερευνητικές περιοχές με στόχο την ανάπτυξη της ενέργειας μέσω Σύντηξης. Oι ερευνητικές δραστηριότητες της ομάδας Τεχνολογίας Σύντηξης του ΕΚΕΦΕ «Δ», με τη συμμετοχή τριών Ινστιτούτων του ΕΚΕΦΕ «Δ», θα εστιαστούν ερευνητικά σε θέματα μελέτης της επίδρασης της ακτινοβολίας σε υλικά σύντηξης με στόχο την ανάπτυξη υλικών ανθεκτικών στην ακτινοβολία, στην κατανόηση της αλληλεπίδρασης του πλάσματος με τα εσωτερικά τοιχώματα του αντιδραστήρα σύντηξης που περιβάλλει το πλάσμα, στην ανάπτυξη ανιχνευτών νετρονίων, καθώς και σε νετρονικούς και ραδιολογικούς υπολογισμούς και μετρήσεις για την επιβεβαίωση κωδίκων. Προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές και υποψήφιοι διδάκτορες θα εκπαιδευθούν σε θέματα Σύντηξης. Δελτίο Τύπου του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος»

Γιατί πρέπει (σχεδόν) όλοι να φοράμε μάσκες N95

Όταν εφαρμόζουν σωστά στο πρόσωπο, οι μάσκες N95 μπορούν να φιλτράρουν τουλάχιστον το 95% των σωματιδίων στον αέρα, συμπεριλαμβανομένου του κορωνοϊού Οι μάσκες N95 αποτελούν εδώ και πολύ καιρό το πιο αποτελεσματικό μέσο προστασίας ενάντια σε ιούς που μεταδίδονται μέσω του αέρα, όπως και ο SARS-CoV-2, μέχρι πρόσφατα, ωστόσο, τα αποθέματά τους ήταν μέχρι πρόσφατα περιορισμένα. Όταν εφαρμόζουν σωστά στο πρόσωπο, οι μάσκες N95 μπορούν να φιλτράρουν τουλάχιστον το 95% των σωματιδίων που υπάρχουν στον αέρα, συμπεριλαμβανομένου του κορωνοϊού. Μόνο οι ακριβοί αναπνευστήρες καθαρισμού αέρα και οι στολές hazmat προσφέρουν μεγαλύτερη προστασία. – Τα λαστιχάκια γύρω από το κεφάλι και κάτω από τα αυτιά είναι σημαντικά για να είμαστε σίγουροι ότι η μάσκα είναι φορεμένη αρκετά σφιχτά. – Τα συρματάκια στο σημείο της μύτης βοηθούν στην καλύτερη προστασία. – Επιπλέον, είναι σημαντικό η μάσκα να εφαρμόζει σωστά ώστε ο αέρας να περνά μέσα από τη μάσκα και όχι από τις άκρες της. Στις αρχές της πανδημίας, τα αποθέματα μασκών N95 ήταν πολύ περιορισμένα για να μπορέσουν να καλύψουν τις ξαφνικές και επείγουσες ανάγκες των υγειονομικών εργαζομένων. Το Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Ασθενειών στις ΗΠΑ (CDC) είχε πει στους πολίτες να αφήσουν τις πιο αποτελεσματικές μάσκες για τους εργαζόμενους της πρώτης γραμμής και να ράψουν μάσκες για τους εαυτούς τους. Μετά από δύο χρόνια αυξημένης παραγωγής, η υψηλής ποιότητας μάσκες N95 είναι ευρέως διαθέσιμες στους καταναλωτές και το Εθνικό Στρατηγικό Απόθεμα ανέρχεται σε 750 εκατομμύρια. Κάποιοι ειδικοί συνέστησαν χρήση των εν λόγω μασκών από περισσότερους ανθρώπους, αφότου εμφανίστηκε η παραλλαγή Δέλτα του κορωνοϊού το περασμένο καλοκαίρι, ενώ στις 14 Ιανουαρίου, το CDC επικαιροποίησε τις συστάσεις του, υπογραμμίζοντας την αποτελεσματικότητά τους και επισημαίνοντας ότι τα αποθέματα δεν ήταν πια περιορισμένα. Ο Λευκός Οίκος σχεδιάζει να διαθέσει 400 εκατομμύρια μάσκες N95 κατά τις επόμενες εβδομάδες, σε μια προσπάθεια να περιορίσει τη διασπορά της άκρως μεταδοτικής παραλλαγής «Όμικρον». Πώς λειτουργούν οι μάσκες N95 Οι μάσκες N95 διατίθενται σε διάφορα σχέδια και φέρουν το σήμα του Εθνικού Ινστιτούτου Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (NIOSH), ως απόδειξη της αυθεντικότητάς τους. Κάποιες έχουν σχήμα θόλου, ενώ άλλες μοιάζουν με ράμφος πάπιας. – Το είδος μάσκας N95 στην εικόνα κάτω, με το επίπεδο σχήμα και τις τρεις πτυχές, χρησιμοποιείται συχνά στα νοσοκομεία. – Οι απαλές και ευλύγιστες εξωτερικές στρώσεις της μάσκας είναι σχεδιασμένες ώστε να προστατεύουν το πιο σημαντικό σημείο του αναπνευστήρα, δηλαδή το φίλτρο που υπάρχει μέσα. Εάν μάλιστα κοιτάξουμε αυτό το φίλτρο με το μικροσκόπιο, θα μπορέσουμε να δούμε τι είναι αυτό που το κάνει μοναδικό.

Στην παραπάνω εικόνα, φαίνεται ότι είναι φτιαγμένο από ίνες πολυπροπυλενίου, οι οποίες έχουν το 1/50 του μεγέθους μιας ανθρώπινης τρίχας, πλεγμένες σε έναν τυχαίο ιστό ώστε να δημιουργήσουν μια σειρά εμποδίων για τα σωματίδια που υπάρχουν στον αέρα. Ο αέρας περνάει μέσα από τα μικροσκοπικά κενά μεταξύ των ινών, επιτρέποντας σε αυτόν που φοράει τη μάσκα να ανασαίνει.

Οι ίνες φέρουν ένα ηλεκτροστατικό φορτίο που προσελκύει σαν μαγνήτης τα παρερχόμενα σωματίδια. Τα μεγάλα σωματίδια πέφτουν πάνω στις ίνες και παγιδεύονται εύκολα. Όσο περισσότερα σωματίδια παγιδεύονται, τόσο πιο πυκνές και αποτελεσματικές γίνονται οι ίνες.

Τα πιο μικρά σωματίδια μπορούν να περάσουν μέσα από τις ίνες, αλλά εκτρέπονται συνεχώς από μόρια αέρα. Αυτό έχει ως αποτελέσματα να πέφτουν κάποια στιγμή πάνω σε κάποια ίνα και να αιχμαλωτίζονται μαζί με τα άλλα.

Τα σωματίδια που είναι δυσκολότερο να παγιδευτούν είναι αρκετά μικρά ώστε να ξεγλιστρούν μεταξύ των ινών, αλλά αρκετά δυνατά ώστε να μην εκτοπίζονται εύκολα. Οι κορωνοϊοί συνήθως ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Ωστόσο, το ηλεκτροστατικό φορτίο είναι αποτελεσματικό στο να αιχμαλωτίζει σωματίδια κάθε μεγέθους που υπάρχουν στον αέρα.

Ποιοι ΔΕΝ πρέπει να φορούν μάσκες N95; Σχεδόν όλοι οι άνθρωποι άνω των 2 ετών πρέπει να φορούν μάσκα τουλάχιστον σε ορισμένες περιστάσεις, αλλά το CDC δεν προέβη στη σύσταση των μασκών N95 για όλους τους πολίτες, αναφέροντας ότι η καλύτερη μάσκα για τον καθένα είναι εκείνη που εφαρμόζει καλά και την οποία κάποιος μπορεί να φοράει με συνέπεια. Για παράδειγμα, αν κάποιος βρίσκει άβολες τις N95, ή εάν προτιμά η μάσκα να έχει λάστιχα που να περνάνε πίσω από τα αυτιά και όχι πίσω από το κεφάλι, ίσως να μπορούσε να «θυσιάσει» ένα μικρό μέρος της προστασίας του. Σύμφωνα με το CDC, οι N95 που εφαρμόζουν σωστά είναι αυτές που παρέχουν τη μεγαλύτερη προστασία, ακολουθούμενες από τις KN95 και τις χειρουργικές μάσκες. Οι KN95 που κατασκευάζονται στην Κίνα, θεωρούνται συγκρίσιμες με τις N95, και πολλές από αυτές είναι υψηλής ποιότητας, αλλά δεν περνάνε από τη διαδικασία έγκρισης του NIOSH. «Τα υφασμάτινα καλύμματα προσώπου με χαλαρή ύφανση» είναι τα λιγότερο προστατευτικά. Επιπλέον, συνιστάται προσοχή στους πολίτες καθώς υπάρχουν πολλές απομιμήσεις μασκών N95 και KN95 στην αγορά. Στην ιστοσελίδα του BBC υπάρχει μία λίστα εγκεκριμένων μοντέλων καθώς και παραδείγματα απομιμήσεων. Σημειώνεται ότι δεν υπάρχουν εγκεκριμένες από το NIOSH, μάσκες N95 για παιδιά, παρόλο που κάποιοι κατασκευαστές ισχυρίζονται ότι τα προϊόντα τους πληρούν τις προδιαγραφές N95. Τα παιδιά κάτω των 2 ετών δεν θα πρέπει να φορούν καθόλου μάσκες, ενώ είναι πιθανό άτομα με κάποιες αναπηρίες να δυσφορούν με αυτές. Για οποιονδήποτε άλλον θέλει να προμηθευτεί μια μάσκα N95, υπάρχουν πλέον πολύ περισσότερες διαθέσιμες. πηγή: https://www.kathimerini.gr/world/561680449/koronoios-giati-prepei-schedon-oloi-na-forame-maskes-n95/ – https://www.washingtonpost.com/health/2022/01/20/n95-mask-effectiveness/

Ανιχνεύθηκε άνθρακας-12 στον Άρη

Το ρόβερ Curiosity της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA) ανίχνευσε την υπογραφή άφθονου «ελαφρού» άνθρακα στον Άρη [Υπάρχουν δυο σταθερά φυσικά ισότοπα άνθρακα, ο 12C και ο 13C, και ένα ραδιενεργό ο ο 14C με χρόνο ημιζωής περίπου 5.730 έτη], για τον οποίο υπάρχουν τρεις πιθανές εξηγήσεις: να προέρχεται από χημικές αντιδράσεις στην ατμόσφαιρα λόγω της υπεριώδους ακτινοβολίας, να δημιουργήθηκε από περαστικό νέφος κοσμικής σκόνης ή να έχει «ντόπια» βιολογική προέλευση, έχοντας παραχθεί στο παρελθόν από μορφές μικροβιακής ζωής, όπως συμβαίνει και στη Γη. Το ρόβερ τριγυρνάει στον γειτονικό πλανήτη από το 2012, παίρνοντας κατά καιρούς δείγματα από την επιφάνεια του και κάνοντας αναλύσεις επιτόπου με το φορητό χημικό εργαστήριο του. Αυτή τη φορά, οι επιστήμονες, με επικεφαλής τον καθηγητή γεωεπιστημών Κρίστοφερ Χάουζ του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ (PNAS), σύμφωνα με το “Science”, ανακοίνωσαν ότι το Curiosity ανίχνευσε φασματοσκοπικά ένα σήμα που θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη αρχαίας αρειανής ζωής, χωρίς ασφαλώς να αποκλείονται άλλες πιο «πεζές» εξηγήσεις. Ο άνθρακας που βρέθηκε παγιδευμένος σε αρειανά πετρώματα, είναι εντυπωσιακά εμπλουτισμένος με ελαφριά ισότοπα άνθρακα. Στη Γη ένα τέτοιο σήμα αποτελεί ισχυρή ένδειξη για αρχαία μικροβιακή ζωή. Δεδομένου όμως ότι πρόκειται για τον ‘Αρη – όπου έχουν διαψευστεί οι κατά καιρούς αρχικές εκτιμήσεις – οι ερευνητές είναι διστακτικοί να πανηγυρίσουν. Έτσι, μελετούν παράλληλα όλες τις εναλλακτικές μη βιολογικές ερμηνείες του φαινομένου, κυρίως την επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας στην ατμόσφαιρα του «κόκκινου» πλανήτη και την αστρόσκονη. Πάντως και οι εναλλακτικές αυτές εξηγήσεις είναι εξίσου «εξωτικές» με την πιθανότητα κάποια υπόγεια μικρόβια να παρήγαγαν κάποτε εμπλουτισμένο άνθρακα με τη μορφή αερίου μεθανίου. Ο άνθρακας υπάρχει σε δύο σταθερές ισοτοπικές μορφές: του «ελαφρού» άνθρακα-12 που αποτελεί τη συντριπτική πλειονότητα του υπάρχοντος άνθρακα, και του βαρύτερου άνθρακα-13. Η ζωή έχει εξελίξει μηχανισμούς στη Γη που ευνοούν τον ελαφρύτερο άνθρακα, με αποτέλεσμα τα περισσότερα οργανικά μόρια που έχουν βιολογική προέλευση, να περιέχουν άνθρακα-12. Οι ερευνητές ανέλυσαν τις μετρήσεις του ρόβερ από 24 διαφορετικά δείγματα πετρωμάτων από τον κρατήρα Γκέιλ, ο οποίος κάποτε περιείχε μια αρχαία λίμνη. Σε έξι από αυτά τα δείγματα η αναλογία του άνθρακα-12 σε σχέση με τον άνθρακα-13 ήταν τόσο μεγάλη (πολύ μεγαλύτερη από ό,τι στη Γη), που ο Χάουζ έκανε λόγο για «δραματικά σήματα». Μια πιθανή εύλογη εξήγηση είναι ότι πριν δισεκατομμύρια χρόνια μικρόβια τρέφονταν με άνθρακα από το μάγμα στο αρειανό υπέδαφος και στη συνέχεια παρήγαγαν αέριο μεθάνιο. Μετά, άλλα επιφανειακά μικρόβια θα τρέφονταν με τη σειρά τους με αυτό το μεθάνιο, εμπλουτίζοντας το περαιτέρω με ελαφρύ άνθρακα, ο οποίος τελικά παγιδεύτηκε στα πετρώματα μετά τον θάνατο των μικροοργανισμών. Μέχρι στιγμής όμως το ρόβερ δεν έχει δει φυσικά ίχνη αρχαίων μικροβίων, συνεπώς μια τροποποιημένη εκδοχή της παραπάνω θεωρίας είναι ότι μετά το αρχικό στάδιο της διαδικασίας που ξεκίνησε από μικρόβια βαθιά στο υπέδαφος, το δεύτερο στάδιο στην επιφάνεια του πλανήτη δεν έγινε από άλλα μικρόβια, αλλά από την υπεριώδη ακτινοβολία που μπορεί να διέσπασε το αέριο μεθάνιο μικροβιακής προέλευσης, εμπλουτίζοντας έτσι τον ελαφρύ άνθρακα. Εναλλακτικά, η υπεριώδης ακτινοβολία θα μπορούσε να έχει κάνει εξ αρχής όλη τη «δουλειά», χωρίς καθόλου βοήθεια από τα μικρόβια. Η ακτινοβολία αυτή, όπως έχουν δείξει πρόσφατα εργαστηριακά πειράματα στη Γη από Ιάπωνες πλανητικούς επιστήμονες του Ινστιτούτου Τεχνολογίας του Τόκιο, μπορεί να αντιδράσει χημικά με το μονοξείδιο του άνθρακα – που αποτελεί το 96% της αρειανής ατμόσφαιρας – και να παράγει άκρως εμπλουτισμένο άνθρακα-12. Μια άλλη εναλλακτική εξήγηση είναι ότι, στο νεαρό ακόμη ηλιακό σύστημα, ο ‘Αρης πέρασε μέσα από ένα διαστρικό μοριακό νέφος αερίων και σκόνης, κάτι που πιστεύεται ότι συμβαίνει κάθε 100 εκατομμύρια χρόνια. Ο άνθρακας στη διαστρική σκόνη είναι ελαφρύς και, κρίνοντας από τις αναλύσεις μετεωριτών, θα μπορούσε να εξηγεί τα αυξημένα επίπεδα άνθρακα-12 που παρατηρούνται στον ‘Αρη. Το Curiosity συνεχίζει να «μυρίζει» τη σημερινή αραιή αρειανή ατμόσφαιρα και έχει ήδη ανιχνεύσει μεθάνιο, αλλά σε συγκεντρώσεις πολύ χαμηλές για να μπορέσει να μετρήσει τα επίπεδα των ισοτόπων του άνθρακα. Προς το παρόν, είναι δύσκολο να πει κανείς πιο από τα παραπάνω σενάρια – ή ίσως κάποιο άλλο – είναι πιο βάσιμο. Ο Χάουζ δήλωσε, με συγκρατημένη επιφύλαξη, ότι τα νέα ευρήματα ενισχύουν κάπως την πιθανότητα να υπήρχαν κάποτε μικροοργανισμοί στον Άρη, χωρίς μάλιστα να αποκλείεται ότι υπάρχουν ακόμη στο υπέδαφος του. Επεσήμανε ότι «και τα τρία σενάρια υποδηλώνουν έναν ασυνήθιστο κύκλο άνθρακα στον ‘Αρη, πολύ διαφορετικό από οτιδήποτε στη Γη σήμερα. Χρειαζόμαστε όμως περισσότερα δεδομένα για να αποφασίσουμε ποιά είναι η σωστή εξήγηση. Θα ήταν ωραία αν το ρόβερ ανίχνευε μια μεγάλη ποσότητα μεθανίου και μετρούσε τα ισότοπα άνθρακα σε αυτήν, αλλά μέχρι στιγμής οι ποσότητες μεθανίου που έχουν ανιχνευθεί, είναι τόσο μικρές που τα ισότοπα δεν είναι δυνατό να μετρηθούν». Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ – https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/nasa-s-curiosity-rover-measures-intriguing-carbon-signature-on-mars

ΚΑΛΗΜΕΡΑ ΚΑΛΗ ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΕ ΤIΣ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΠΟΧΕΣ ΤΟΥ VIVALDI

Η απαρχή της επιστήμης

Η επιτυχία των γνωστών φυσικών νόμων να εξηγήσουν τον κόσμο γύρω μας έχει εκθρέψει κατ’ επανάληψη ορισμένες αλαζονικές και αυτάρεσκες αντιλήψεις σχετικά με την κατάσταση της ανθρώπινης γνώσης, ιδιαίτερα όταν τα κενά στη γνώση μας για αντικείμενα και φαινόμενα θεωρούνται μικρά και ασήμαντα. Οι νομπελίστες και άλλοι διακεκριμένοι επιστήμονες δεν έχουν ανοσία σε τέτοιου είδους αντιλήψεις, και σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν εκτεθεί εξαιτίας τους. Μια πασίγνωστη πρόβλεψη περί του τέλους της επιστήμης διατυπώθηκε το 1894, στην ομιλία του μετέπειτα νομπελίστα Albert A. Michelson κατά την τελετή εγκαινίων του Εργαστηρίου Φυσικής Ryerson, στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου: Οι πιο σημαντικοί θεμελιώδεις νόμοι και τα κυριότερα βασικά δεδομένα της φυσικής επιστήμης έχουν στο σύνολό τους ανακαλυφθεί, και είναι πλέον τόσο αδιάσειστα εδραιωμένα που η πιθανότητα να καταρριφθούν λόγω νέων ανακαλύψεων είναι εξαιρετικά μικρή … Οι μελλοντικές ανακαλύψεις θα πρέπει να αναζητηθούν στο έκτο δεκαδικό ψηφίο. (Barrow 1988, σ. 173) Ένας από τους ευφυέστερους αστρονόμους της εποχής, ο Simon Newcomb, που ήταν επίσης συνιδρυτής της Αμερικανικής Αστρονομικής Εταιρείας, συμμεριζόταν τις απόψεις του Michelson όταν επισήμαινε το 1888 ότι «Προσεγγίζουμε μάλλον το όριο αυτών που μπορούμε να μάθουμε σχετικά με την αστρονομία» (1888, σ. 65). Ακόμα και ο σπουδαίος φυσικός Λόρδος Kelvin, προς τιμήν του οποίου ονομάστηκε, όπως θα δούμε στην Ενότητα 3, η απόλυτη κλίμακα θερμοκρασιών, έπεσε θύμα της αυτοπεποίθησής του το 1901 ισχυριζόμενος ότι «Δεν υπάρχει τίποτα καινούργιο για να ανακαλυφθεί πλέον στη φυσική. Το μόνο που απομένει είναι ολοένα και ακριβέστερες μετρήσεις» (1901, σ. 1). Τα σχόλια αυτά διατυπώθηκαν σε μια εποχή όπου ο φωτοφόρος αιθέρας θεωρούνταν ακόμα το μέσον στο οποίο διαδιδόταν το φως στον χώρο, και όπου η αμυδρή διαφορά ανάμεσα στην παρατηρούμενη και την προβλεπόμενη τροχιά του Ερμή γύρω από τον Ήλιο παρέμενε ανεξήγητη. Η επικρατούσα πεποίθηση ήταν πως τα προβλήματα αυτά ήταν μικρά, και η επίλυσή τους θα απαιτούσε ίσως μόνο δευτερεύουσες προσαρμογές στους γνωστούς φυσικούς νόμους. Ευτυχώς, ο Max Planck, ένας από τους θεμελιωτές της κβαντομηχανικής, ήταν πιο διορατικός από τον μέντορά του. Σε μια διάλεξη που έδωσε το 1924, αναφέρθηκε στη συμβουλή που του δόθηκε το 1874: Όταν ξεκίνησα τις σπουδές μου στη φυσική και ζήτησα τη συμβουλή του σεβάσμιου δασκάλου μου Philipp von Jolly … εκείνος μου περιέγραψε τη φυσική ως μια εξαιρετικά ανεπτυγμένη, σχεδόν εντελώς ώριμη επιστήμη … Ίσως σε κάποιες γωνίτσες να υπήρχαν ένα σωματίδιο σκόνης ή μια μικρή φυσαλίδα για να εξετάσει και να ταξινομήσει κανείς, αλλά το σύστημα στο σύνολό του στεκόταν ακλόνητο, και η θεωρητική φυσική προσέγγιζε εμφανώς τον βαθμό τελειότητας που είχε κατακτήσει, για παράδειγμα, η γεωμετρία πριν από αρκετούς αιώνες (1996, σ. 10). Αρχικά ο Planck δεν είχε λόγο να αμφισβητήσει τις απόψεις του δασκάλου του. Όταν όμως η κλασική μας κατανόηση για τις διεργασίες ακτινοβολίας της ύλης δεν μπορούσε να συμφιλιωθεί με το πείραμα, ο Planck έγινε ένας απρόθυμος επαναστάτης υποδεικνύοντας το 1900 την ύπαρξη του κβάντου, μιας αδιαίρετης μονάδας ενέργειας η οποία ανήγγειλε την έλευση μιας νέας φυσικής. Στα επόμενα 30 χρόνια έμελλε να ανακαλυφθούν η ειδική και η γενική θεωρία της σχετικότητας, η κβαντομηχανική και η διαστολή του σύμπαντος. Με όλα αυτά τα προηγούμενα κοντόφθαλμης αντίληψης, θα περίμενε ίσως κανείς ότι ο ιδιοφυής και παραγωγικότατος φυσικός Richard Feynman θα ήταν πιο προσεκτικός. Στο γοητευτικό του βιβλίο Ο χαρακτήρας του φυσικού νόμου, του 1965, δηλώνει τα εξής: Είμαστε πολύ τυχεροί που ζούμε σε μια εποχή στην οποία εξακολουθούμε να κάνουμε ανακαλύψεις … Η εποχή στην οποία ζούμε είναι η εποχή όπου ανακαλύπτουμε τους θεμελιώδεις νόμους της φύσης, και μια τέτοια μέρα δεν θα έρθει ποτέ ξανά. Είναι πολύ συναρπαστικό, είναι θαυμάσιο, αλλά αυτός ο ενθουσιασμός αναπόφευκτα θα σβήσει. (Feynman 1994, σ. 166) Δεν διεκδικώ καμία ιδιαίτερη γνώση για το πότε θα έρθει το τέλος της επιστήμης, ή για το πού θα μπορούσε να βρεθεί το τέλος, ή για το αν υπάρχει καν τέλος. Ξέρω όμως ότι ως είδος είμαστε πιο ανόητοι απ’ ό,τι συνήθως παραδεχόμαστε στον εαυτό μας. Αυτό το όριο των νοητικών μας δυνατοτήτων, και όχι απαραίτητα της ίδιας της επιστήμης, μου εγγυάται ότι έχουμε μόλις αρχίσει να καταλαβαίνουμε το σύμπαν. Ας υποθέσουμε, προς στιγμήν, ότι τα ανθρώπινα όντα είναι το εξυπνότερο είδος πάνω στη Γη. Αν, για χάρη της συζήτησης, ορίσουμε ως «εξυπνάδα» την ικανότητα ενός είδους να κάνει αφηρημένα μαθηματικά, τότε θα μπορούσε ίσως κανείς να υποθέσει επίσης ότι τα ανθρώπινα όντα είναι το μοναδικό έξυπνο είδος που έχει ζήσει ποτέ. Ποια είναι η πιθανότητα ότι αυτό το πρώτο και μοναδικό έξυπνο είδος στην ιστορία της ζωής πάνω στη Γη έχει αρκετή ευφυΐα για να κατανοήσει πλήρως πώς λειτουργεί το σύμπαν; Οι χιμπατζήδες απέχουν από εμάς όσο το πλάτος μιας εξελικτικής τρίχας, ωστόσο μάλλον θα συμφωνήσουμε ότι όσο εντατική εκπαίδευση κι αν δεχτεί ένας χιμπατζής δεν θα φτάσει να χειρίζεται άνετα τους κανόνες της τριγωνομετρίας. Φανταστείτε τώρα ένα είδος στη Γη, ή οπουδήποτε αλλού, που να είναι τόσο έξυπνο σε σχέση με τους ανθρώπους όσο είναι οι άνθρωποι σε σχέση με τους χιμπατζήδες. Τι ποσοστό του σύμπαντος θα μπορούσε να κατανοήσει ένα τέτοιο είδος; Οι λάτρεις της τρίλιζας ξέρουν ότι οι κανόνες του παιχνιδιού είναι τόσο απλοί που μπορεί κανείς να νικήσει ή να πετύχει ισοπαλία σε κάθε παρτίδα, αν γνωρίζει ποια πρώτη κίνηση να κάνει σε κάθε περίπτωση. Αλλά τα μικρά παιδιά παίζουν τρίλιζα σαν να είναι το αποτέλεσμα μακρινό και άδηλο. Οι κανόνες εμπλοκής είναι επίσης σαφείς και απλοί για το σκάκι, αλλά η πρόκληση να προβλέψει κανείς την ακολουθία των επόμενων κινήσεων του αντιπάλου αυξάνεται εκθετικά καθώς το παιχνίδι εξελίσσεται. Έτσι, το παιχνίδι κεντρίζει το ενδιαφέρον πολλών ενηλίκων –ακόμα και ευφυών και ταλαντούχων–, οι οποίοι το παίζουν σαν να είναι το τέλος του ένα μυστήριο. Ας πάμε στον Ισαάκ Νεύτωνα, που είναι πρώτος στην προσωπική μου λίστα των ευφυέστερων ανθρώπων όλων των εποχών. (Δεν είμαι ο μόνος που έχει αυτή την άποψη. Η αναμνηστική επιγραφή στην προτομή του στο Κολέγιο της Αγίας Τριάδας, στην Αγγλία, διακηρύσσει Qui genus humanum ingenio superavit, το οποίο μπορεί να αποδοθεί ελεύθερα ως «Από όλους τους ανθρώπους, δεν υπάρχει μεγαλύτερη διάνοια»). Τι πίστευε ο Νεύτωνας για την κατάσταση της γνώσης του; Δεν ξέρω τι εντύπωση έχουν οι άλλοι για μένα· αλλά εγώ ο ίδιος βλέπω τον εαυτό μου μόνο σαν ένα αγόρι που παίζει στην παραλία και διασκεδάζει βρίσκοντας πού και πού ένα βότσαλο πιο λείο ή ένα κοχύλι πιο όμορφο από τα συνηθισμένα, ενώ ο μεγάλος ωκεανός της αλήθειας απλώνεται ανεξιχνίαστος μπροστά μου. (Brewster 1860, σ. 331) Το σκάκι του σύμπαντός μας έχει αποκαλύψει μερικούς από τους κανόνες του, αλλά μεγάλο μέρος του κόσμου εξακολουθεί να συμπεριφέρεται με τρόπο ανεξήγητο – σαν να εξακολουθούν να υπάρχουν μυστικοί, κρυμμένοι κανονισμοί τους οποίους ακολουθεί. Αν υπάρχουν τέτοιοι κανονισμοί, δεν περιλαμβάνονται στο βιβλίο των κανόνων που έχουμε γράψει μέχρι στιγμής. Η διάκριση ανάμεσα στη γνώση αντικειμένων και φαινομένων, τα οποία λειτουργούν εντός των παραμέτρων των γνωστών φυσικών νόμων, και στη γνώση των ίδιων των φυσικών νόμων είναι κεντρικής σημασίας για την αίσθηση που μπορεί να έχει κανείς πως η επιστήμη πιθανόν να πλησιάζει στο τέλος της. Η ανακάλυψη ζωής στον πλανήτη Άρη, ή κάτω από τα επιπλέοντα στρώματα πάγου της Ευρώπης, ενός από τους δορυφόρους του Δία, θα ήταν η σπουδαιότερη ανακάλυψη όλων των εποχών. Ωστόσο, μπορούμε να στοιχηματίσουμε ότι η φυσική και η χημεία των ατόμων της θα ήταν η ίδια με τη φυσική και τη χημεία των ατόμων εδώ στη Γη. Δεν θα χρειαζόταν κανένας καινούργιος νόμος. Ας ρίξουμε όμως μια ματιά σε μερικά άλυτα προβλήματα από το μαλακό υπογάστριο της σύγχρονης αστροφυσικής τα οποία φανερώνουν το εύρος και το βάθος της τωρινής μας άγνοιας, και των οποίων η λύση, απ’ όσο μπορούμε να ξέρουμε, θα πρέπει να περιμένει την ανακάλυψη εντελώς νέων κλάδων της φυσικής. Παρότι έχουμε αρκετά μεγάλη εμπιστοσύνη στην περιγραφή της απαρχής του σύμπαντος μέσω μιας Μεγάλης Έκρηξης, το μόνο που μπορούμε να πούμε για το τι βρίσκεται πέρα από τον κοσμικό μας ορίζοντα, που απέχει 13,7 δισεκατομμύρια έτη φωτός από εμάς, είναι διάφορες εικασίες. Μπορούμε μόνο να πιθανολογούμε τι συνέβη πριν από τη Μεγάλη Έκρηξη ή γιατί θα έπρεπε καν να συμβεί μια τέτοια έκρηξη. Ορισμένες προβλέψεις, με βάση τα όρια που θέτει η κβαντομηχανική, επιτρέπουν τη δυνατότητα το διαστελλόμενο σύμπαν μας να είναι το αποτέλεσμα μιας μοναδικής διακύμανσης από έναν αρχέγονο χωροχρονικό αφρό, ενώ αναρίθμητες άλλες διακυμάνσεις γέννησαν αναρίθμητα άλλα σύμπαντα. Λίγο μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, όταν προσπαθούμε να «φτιάξουμε» με τα υπολογιστικά μας μοντέλα τους εκατό δισεκατομμύρια γαλαξίες του σύμπαντος, δυσκολευόμαστε να συνταιριάξουμε ταυτόχρονα τα παρατηρησιακά δεδομένα από την πρώτη και την ύστερη περίοδο του σύμπαντος. Εξακολουθεί να μας διαφεύγει μια συνεκτική περιγραφή του σχηματισμού και της εξέλιξης της μεγάλης κλίμακας δομής του σύμπαντος. Απ’ ό,τι φαίνεται, μας λείπουν κάποια σημαντικά κομμάτια του παζλ. Οι νόμοι της κίνησης και της βαρύτητας του Νεύτωνα φαίνονταν σωστοί για εκατοντάδες χρόνια, μέχρις ότου χρειάστηκε να τροποποιηθούν από τις θεωρίες του Einstein για την κίνηση και τη βαρύτητα – τις θεωρίες της σχετικότητας. Σήμερα η σχετικότητα θεωρείται ακλόνητη. Η κβαντομηχανική, η περιγραφή του ατομικού και του πυρηνικού μας σύμπαντος, επίσης θεωρείται ακλόνητη. Το πρόβλημα είναι πως, στη μορφή που έχει διατυπωθεί, η θεωρία βαρύτητας του Einstein είναι ασύμβατη με την κβαντομηχανική. Η καθεμιά τους προβλέπει διαφορετικά φαινόμενα για την επικράτεια στην οποία ίσως επικαλύπτονται. Κάποια από τις δύο θα πρέπει να υποχωρήσει. Είτε υπάρχει κάποιο άγνωστο σκέλος της βαρύτητας του Einstein που της επιτρέπει να συμβιβαστεί με τα δόγματα της κβαντομηχανικής, είτε υπάρχει κάποιο άγνωστο σκέλος της κβαντομηχανικής που της επιτρέπει να συμβιβαστεί με τη βαρύτητα του Einstein. Ίσως να υπάρχει και μια τρίτη δυνατότητα: πιθανόν να χρειαζόμαστε μια μεγαλύτερη, ευρύτερη θεωρία που να αντικαταστήσει και τις δύο. Πράγματι, για αυτόν ακριβώς τον σκοπό έχει επινοηθεί και επιστρατευτεί η θεωρία χορδών, η οποία επιχειρεί να αναγάγει την ύπαρξη όλης της ύλης και όλης της ενέργειας, καθώς και τις αλληλεπιδράσεις τους, στην απλή ύπαρξη δονούμενων χορδών ενέργειας σε ανώτερες διαστάσεις. Οι διαφορετικοί τρόποι δόνησης θα εκδηλώνονταν στις δικές μας πενιχρές διαστάσεις του χώρου και του χρόνου ως διαφορετικά σωματίδια και δυνάμεις. Παρότι έχουν υπάρξει αρκετοί υποστηρικτές της θεωρίας χορδών εδώ και μερικές δεκαετίες, οι θεωρητικοί ισχυρισμοί της εξακολουθούν να βρίσκονται πέρα από τα σημερινά όρια πειραματικής επαλήθευσης. Αν και υπάρχει αρκετή δυσπιστία απέναντί της, πολλοί είναι αισιόδοξοι. Εξακολουθούμε να αγνοούμε ποιες συγκυρίες δυνάμεων επέτρεψαν στην άβια ύλη να «συναρμολογήσει» τη ζωή όπως την ξέρουμε. Υπάρχει άραγε κάποιος μηχανισμός ή νόμος χημικής αυτοοργάνωσης που διαφεύγει της αντίληψής μας επειδή δεν υπάρχει τίποτα με το οποίο να μπορούμε να συγκρίνουμε τη γήινη βιολογία μας, και επομένως δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε τι είναι ουσιώδες για τον σχηματισμό της ζωής και τι άσχετο; Από τη γόνιμη εργασία του Edwin Hubble τη δεκαετία του 1920, γνωρίζουμε ότι το σύμπαν διαστέλλεται, αλλά πρόσφατα μάθαμε ότι το σύμπαν επίσης επιταχύνεται, λόγω κάποιας αντιβαρυτικής πίεσης που έχει ονομαστεί «σκοτεινή ενέργεια», και για την κατανόηση της οποίας δεν έχουμε καμία υπόθεση εργασίας. Στο τέλος της μέρας, όση εμπιστοσύνη κι αν έχουμε στις παρατηρήσεις, ταπειράματα, τα δεδομένα ή τις θεωρίες μας, θα πρέπει να γυρίσουμε σπίτι μας γνωρίζοντας ότι το 85 τοις εκατό της βαρύτητας στο σύμπαν προέρχεται από μια άγνωστη, μυστηριώδη πηγή που εξακολουθεί να μην έχει ανιχνευτεί από κανένα από τα μέσα παρατήρησης που έχουμε επινοήσει. Απ’ όσο ξέρουμε, δεν αποτελείται από συνηθισμένη ύλη όπως ηλεκτρόνια, πρωτόνια και νετρόνια, ούτε από κάποια μορφή ύλης ή ενέργειας που αλληλεπιδρά με αυτά. Αυτή η απόκοσμη, ανοίκεια ουσία έχει ονομαστεί «σκοτεινή ύλη», και παραμένει ένα τεράστιο αίνιγμα. Δίνουν όλα αυτά την εντύπωση πως βρισκόμαστε στο τέλος της επιστήμης; Δίνουν όλα αυτά την εντύπωση πως ελέγχουμε την κατάσταση; Δίνουν όλα αυτά την εντύπωση πως είναι η ώρα να συγχαρούμε τον εαυτό μας; Σε εμένα, δίνουν την εντύπωση ότι είμαστε όλοι μας άσχετοι ανόητοι, σαν τον αγαπημένο μας ξάδελφο, τον χιμπατζή, που προσπαθεί να μάθει το πυθαγόρειο θεώρημα. Ίσως να είμαι λίγο σκληρός με τον Homo sapiens και να έχω προεκτείνει την αναλογία με τον χιμπατζή κάπως περισσότερο απ’ ό,τι έπρεπε. Ίσως το ερώτημα να μην είναι πόσο έξυπνο είναι ένα συγκεκριμένο άτομο κάποιου είδους, αλλά πόση είναι η ευφυΐα της συλλογικής εγκεφαλικής ισχύος ολόκληρου του είδους. Μέσω συνεδρίων, βιβλίων, άλλων μέσων και φυσικά του Διαδικτύου, οι άνθρωποι μοιράζονται συστηματικά τις ανακαλύψεις τους με τους άλλους. Ενώ η δαρβινική εξέλιξη προχωράει μέσω της φυσικής επιλογής, η ανάπτυξη του ανθρώπινου πολιτισμού είναι σε μεγάλο βαθμό λαμαρκιανή, καθώς οι νέες γενιές ανθρώπων κληρονομούν τα επίκτητα χαρακτηριστικά των προηγούμενων, κι αυτό επιτρέπει απεριόριστη συσσώρευση της γνώσης για το σύμπαν. Συνεπώς, κάθε ανακάλυψη της επιστήμης προσθέτει ένα σκαλοπάτι σε μια σκάλα γνώσης της οποίας το τέλος δεν είναι ορατό, διότι τη σκάλα αυτή την κατασκευάζουμε καθώς ανεβαίνουμε. Απ’ ό,τι καταλαβαίνω, καθώς συναρμολογούμε και ανεβαίνουμε αυτή τη σκάλα, θα συνεχίσουμε να αποκαλύπτουμε στο διηνεκές τα μυστικά του σύμπαντος, ένα προς ένα. Ο πρόλογος του βιβλίου Neil deGrasse Tyson «Θάνατος από μαύρη τρύπα και άλλες κοσμικές περιπλοκές «, μετάφραση: Γιάννης Παπαδόγγονας, εκδόσεις εφαλτήριο Κοινοποιήστε:

Δημόπουλος και Σαρηγιάννης για την πανδημία - Οι 3 προϋποθέσεις για να φτάσουμε στο τέλος

Ο Αθ. Δημόπουλος έκανε αναφορά στις τρεις προϋποθέσεις για να τελειώσουμε με την πανδημία Στην περαιτέρω πορεία της πανδημίας, αλλά και τον εμβολιασμό αναφέρθηκαν μιλώντας στον ΑΝΤ1 ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ Αθ. Δημόπουλος και ο Καθηγητής Περιβαλλοντικής του ΑΠΘ, Δ. Σαρηγιάννης Μάλιστα, ο κ. Δημόπουλος έκανε αναφορά στις τρεις προϋποθέσεις για να τελειώσουμε με την πανδημία, λέγοντας πως το πρώτο είναι να αναπτυχθεί η ανοσία σε πολύ μεγάλο βαθμό, δεύτερον, να καλύψει η ανοσιακή απόκριση που αναπτύσσουμε την μετάλλαξη Delta και τρίτον, να επιταχυνθεί ο εμβολιασμός σε πολυπληθή κράτη, όπως η Αφρική. Σύμφωνα με τον κ. Δημόπουλο, η ανοσιακή απόκριση μετά το εμβόλιο φαίνεται να είναι μεγαλύτερη από την φυσική ανοσία, ενώ τα εμβόλια δουλεύουν αποτελεσματικά στο να αποφύγουμε την βαριά νόσηση και νοσηλεία. Πρόσθεσε πως υπάρχουν δεδομένα ότι η νόσηση με την μετάλλαξη Omicron καλύπτει την πιθανότητα να νοσήσουμε και από την Delta, ενώ σημείωσε ότι δεν είναι μια αθώα γρίπη αν κολλήσουμε την μετάλλαξη Omicron. Από την πλευρά του, ο κ. Σαρηγιάννης υπογράμμισε πως αν συνεχίσουμε να τηρούμε τα μέτρα και συνεχιστεί ο εμβολιασμός μπορούμε να κατέβουμε σε πολύ χαμηλή διασπορά του ιού, δηλαδή θα μπορούσαμε να πέσουμε και κάτω από τα 3.000 κρούσματα. Πρόσθεσε ότι η πολύ μεγάλη διασπορά με επιμόλυνση του ιού έχει δώσει ένα μεγάλο ποσοστό φυσικής ανοσίας στην Omicron.

Πολυσύμπαν και σωματίδιο Higgs

Μια νέα θεωρία που πρϋποθέτει την δημιουργία πολλών συμπάντων μαζί με το δικό μας σύμπαν, θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί η μάζα του σωματιδίου Higgs είναι μικρότερη σε σχέση με αυτή που προβλέπεοι το καθιερωμένο πρότυπο των στοιχειωδών σωματιδίων. Το καθιερωμένο πρότυπο ήταν δυσανάλογα επιτυχημένο, παρέχοντας προβλέψεις που περιγράφουν τις θεμελιώδεις δυνάμεις και σωματίδια του σύμπαντος μας, οι οποίες επιβεβαιώθηκαν με μεγάλη πειραματική ακρίβεια. Ταυτόχρονα, όμως εμφανίζει και μερικές κραυγαλέες ‘τρύπες’. Δεν προβλέπει σωματίδια που να αντιστοιχούν στην σκοτεινή ύλη, δεν εξηγεί την επιταχυνόμενη διαστολή του σύμπαντος και προβλέπει τουλάχιστον τριπλάσια μάζα για το σωματίδιο Higgs σε σχεση με την τιμή που μετρήθηκε πειραματικά. Ο Raffaele Tito D’Agnolo (πανεπιστήμιο Paris-Saclay) και ο Daniele Teresi (CERN) διατύπωσαν μια θεωρία που εξηγεί την ελαφρότητα του σωματιδίου Higgs. Το μοντέλο τους που επικαλείται το πολυσύμπαν φιλοδοξεί να εξηγήσει επίσης κι άλλα προβλήματα, όπως το γιατί η ύλη και η αντιύλη βιώνουν παρόμοια τις ισχυρές αλληλεπιδράσεις. Ως σημείο εκκίνησης στο μοντέλο τους υποθέτουν ότι στις πρώτες στιγμές της ύπαρξης του σύμπαντός μας υπήρχε ένα πλήθος συμπάντων. Κάθε σύμπαν περιείχε μποζόνια Higgs με διάφορες μάζες: ορισμένα από αυτά περιείχαν ένα βαρύ μποζόνιο Higgs, ενώ άλλες περιείχαν μια πολύ ελαφρύτερη εκδοχή. Παρακολουθώντας την εξέλιξη του λεγόμενου πολυσύμπαντος, οι ερευνητές βρήκαν ότι τα σύμπαντα που περιείχαν μεγάλης μάζας σωματίδια Higgs ήταν ασταθή και κατέρρευσαν σε χρόνους μικρότερους από 10−5 δευτερόλεπτα. Αυτή η κατάρρευση, γνωστή και ως σύνθλιψη, κατέστρεψε τις συγκεκριμένες συνιστώσες του πολυσύμπαντος. Και το μόνο εναπομείναν σύμπαν—το δικό μας—περιείχε ένα πολύ ελαφρύ μποζόνιο Higgs. Οι D’Agnolo και Teresi βρήκαν επίσης έναν ακόμα παράγοντα στο μοντέλο τους που εμπόδισε το σύμπαν μας να συνθλιβεί: μια συμμετρική ισχυρή αλληλεπίδραση – μια θεμελιώδη δύναμη της φύσης που εμφανίζεται μεταξύ υποατομικών σωματιδίων – για την ύλη και την αντιύλη. Αυτή η συμμετρία είναι άλλη μια ‘τρύπα’ στο καθιερωμένο πρότυπο. Το βέβαιο είναι πως όλα τα παραπάνω θα ξεχαστούν πολύ σύντομα. Θα επανέλθουν στο προσκήνιο, μόνο αν στο μέλλον συσχετιστούν με τα αποτελέσματα πειραμάτων σκοτεινής και αδρονικής ύλης. πηγή: https://physics.aps.org/articles/v15/s6

NASA's Perseverance rover is clogged up with pebbles

By Stephanie Pappas published 1 day ago

An image of the pebble-sized debris clogging Perseverance's sampling apparatus, acquired on Jan. 7, 2022, by the WATSON camera. (Image credit: NASA/JPL-Caltech/MSSS) A small pile of pebbles is clogging up the Perseverance Mars rover's operations. The rover, which is collecting rock samples for eventual return to Earth, began to struggle on Dec. 29, after extracting a core from a rock the mission team nicknamed "Issole." According to a NASA blog, the problem occurred in the device that transfers the drill bit and sample out of the rover's drill arm and into a carousel inside the rover's chassis for storage. During the transfer, sensors within the rover recorded a higher-than-normal amount of friction at an unexpected point in the process. The rover shut down and sent an alert back to Earth. Operators requested more data from the rover, but Perseverance took about a week to respond due to the mismatch between Martian days and Earth days, which restricts how quickly data can transfer. Once the data arrived, the team ordered the rover to act as its own mechanic by removing the drill bit and undocking its drilling arm in order to photograph its own innards. Related: Perseverance rover collects 2nd Mars sample (photos) The resulting images revealed the problem: a small pile of pebbles inside the carousel. These bits of debris fell off the sample during the transfer process, blocking the drill bit from sitting properly inside the bit carousel. The carousel is designed to operate even in the presence of some debris, but NASA operators are taking their time to work out a solution. "This is not the first curve Mars has thrown at us — just the latest," Louise Jandura, chief engineer for sampling & caching at NASA's Jet Propulsion Laboratory, wrote in the blog post. "One thing we've found is that when the engineering challenge is hundreds of millions of miles away (Mars is currently 215 million miles from Earth [346 million kilometers]), it pays to take your time and be thorough. We are going to do that here," she added. The Perseverance rover landed on Mars on Feb. 18, 2021. It is exploring Jezero Crater, which was once a river delta. The goal is to take rock and soil samples to assess the crater for signs that it once hosted life. The rover has equipment that can do some analysis on board, but the hope is that a future Mars mission will be able to retrieve and return the rover's rock samples to Earth. This is not the first time the Perseverance team has had to overcome a sampling hiccup. The rover's very first attempt to collect a rock sample failed. But the rover soon succeeded in collecting a pair of rock samples in quick succession. Originally published on Live Science

Η βασιλική αστρονομική εταιρεία απονέμει το χρυσό μετάλλιο Γιώργο Ευσταθίου

O Γιώργος Ευσταθίου, διευθυντής του Ινστιτούτου Κοσμολογίας του Πανεπιστημίου Κέμπριτζ και εταίρος της Βασιλικής Ακαδημίας της Βρετανίας Η βρετανική Βασιλική Εταιρεία Αστρονομίας ανακοίνωσε ότι απονέμει την κορυφαία διάκριση της, το Χρυσό Μετάλλιο Αστρονομίας για το 2022, στον ελληνοκυπριακής καταγωγής καθηγητή αστροφυσικής του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ Γιώργο Ευσταθίου, έναν από τους κορυφαίους κοσμολόγους στον κόσμο. Το Χρυσό Μετάλλιο, που απονεμήθηκε για πρώτη φορά το 1824, αποτελεί αναγνώριση του συνόλου του έργου και των επιτευγμάτων ενός επιστήμονα και με αυτό έχουν τιμηθεί στο παρελθόν διάσημοι επιστήμονες όπως ο ‘Αλμπερτ Αϊνστάιν, ο Έντουιν Χαμπλ, ο ‘Αρθουρ Έντιγκτον και ο Στίβεν Χόκινγκ. Από το 1964 απονέμεται ένα χρυσό μετάλλιο για την αστρονομία και ένα για τη γεωφυσική (αυτό φέτος απονέμεται στον καθηγητή Ρίτσαρντ Χορν της Βρετανικής Αποστολής στην Ανταρκτική). Όπως αναφέρει το σκεπτικό της απονομής, ο Γ. Ευσταθίου «είναι ανάμεσα στους πιο διακεκριμένους κοσμολόγους της γενιάς του, ένας από τους αρχιτέκτονες του καθιερωμένου προτύπου της κοσμολογίας LCDM». Μεταξύ άλλων, έχει κάνει πρωτοποριακές υπολογιστικές προσομοιώσεις για τη δομή του σύμπαντος και σημαντικές αναλύσεις για την κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου (CΜΒ). Ο Γιώργος Ευσταθίου γεννήθηκε το 1955 στο Λονδίνο, από γονείς που είχαν μεταναστεύσει από την Κύπρο στη Βρετανία στις αρχές του 1950. Σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (1976) και πήρε το διδακτορικό του στην αστρονομία από το Πανεπιστήμιο του Ντάραμ (1979). Αφού έκανε μεταδιδακτορική έρευνα στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ (ΗΠΑ) και δίδαξε στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης όπου υπήρξε επικεφαλής του τμήματος αστροφυσικής έως το 1994, μετακινήθηκε στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, όπου διετέλεσε έως το 2008 διευθυντής του Ινστιτούτου Αστρονομίας, ενώ έκτοτε και μέχρι σήμερα είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Κοσμολογίας. Μεταξύ άλλων διεθνών διακρίσεων (βραβεία Maxwell, Heineman, Gruber, Nemitsas κά), έχει τιμηθεί με το Βραβείο Αστροφυσικής του Ιδρύματος Μποδοσάκη (1994). διαβάστε μια παλαιότερη συνέντευξη του Γιώργου Ευσταθίου ΕΔΩ πηγή: https://www.amna.gr/home/article/615771/To-Chruso-Metallio-gia-to-2022-tis-Basilikis-Astronomikis-Etaireias-tis-Bretanias-aponemetai-ston-Bretano-Kuprio-kathigiti–G-Eustathiou – https://ras.ac.uk/news-and-press/news/royal-astronomical-society-reveals-2022-award-winners

Η επίλυση του ενεργειακού προβλήματος διαμέσου της πυρηνικής σύντηξης

H Ευρώπη και το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» προωθούν την έρευνα με στόχο την άφθονη, καθαρή και βιώσιμη ενέργεια μέσω Σύντηξης

Χάρτης των Ευρωπαϊκών Συμμετοχών στο Πρόγραμμα Σύντηξης και των Συνδεδεμένων Χωρών. Άφθονη, καθαρή και βιώσιμη ενέργεια είναι προϋπόθεση για την ανθρώπινη ευημερία. Αυτό το όνειρο θα πραγματοποιηθεί όταν οι επιστήμονες και μηχανικοί καταφέρουν να κατακτήσουν τη φυσική διαδικασία με την οποία ο ήλιος παράγει την ενέργεια που εκπέμπει. Αυτή η φυσική διαδικασία ονομάζεται Σύντηξη και μεγάλος αριθμός Ευρωπαϊκών Ερευνητικών Κέντρων και Πανεπιστημίων εδώ και δεκαετίες εργάζονται με σκοπό να επιτύχουν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τη Σύντηξη. Το Ευρωπαϊκό εγχείρημα υλοποιείται μέσω των Προγραμμάτων-Πλαισίων στα οποία συμμετέχουν όλα τα Ευρωπαϊκά κράτη. Η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας έχει εξουσιοδοτήσει το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» (ΕΚΕΦΕ «Δ») για τη Διαχείριση της Ελληνικής συμμετοχής στην Ευρωπαϊκή Κοινοπραξία του Ερευνητικού Προγράμματος Σύντηξης με την ονομασία EUROfusion. Στο πρόγραμμα αυτό, το οποίο συγχρηματοδοτείται από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συμμετέχουν εκτός από το ΕΚΕΦΕ «Δ» και οκτώ συνδεδεμένα Ελληνικά Πανεπιστήμια. Η συνέχιση του προγράμματος EUROfusion στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Πλαίσιο 2021-2027, Horizon Europe, υπογράφηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2021. Επομένως, τα επόμενα επτά έτη οι Έλληνες επιστήμονες συνεργαζόμενοι με τους συναδέλφους τους από τα άλλα Ευρωπαϊκά Ιδρύματα θα συμμετέχουν σε διάφορες ερευνητικές περιοχές με στόχο την ανάπτυξη της ενέργειας μέσω Σύντηξης. Oι ερευνητικές δραστηριότητες της ομάδας Τεχνολογίας Σύντηξης του ΕΚΕΦΕ «Δ», με τη συμμετοχή τριών Ινστιτούτων του ΕΚΕΦΕ «Δ», θα εστιαστούν ερευνητικά σε θέματα μελέτης της επίδρασης της ακτινοβολίας σε υλικά σύντηξης με στόχο την ανάπτυξη υλικών ανθεκτικών στην ακτινοβολία, στην κατανόηση της αλληλεπίδρασης του πλάσματος με τα εσωτερικά τοιχώματα του αντιδραστήρα σύντηξης που περιβάλλει το πλάσμα, στην ανάπτυξη ανιχνευτών νετρονίων, καθώς και σε νετρονικούς και ραδιολογικούς υπολογισμούς και μετρήσεις για την επιβεβαίωση κωδίκων. Προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές και υποψήφιοι διδάκτορες θα εκπαιδευθούν σε θέματα Σύντηξης. Δελτίο Τύπου του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος»

Politico: Η Merkel κάνει τα επόμενα της βήματα - Αναλαμβάνει κορυφαία θέση στον ΟΗΕ

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το αμερικανικό Politico, ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Antonio Gutteres επέστειλε επιστολή στην πρώην καγκελάριο της Γερμανίας Merkel με την οποία της προτείνει να αναλάβει θέση κορυφαίου συμβούλου σε συμβούλιο Η Merkel μπορεί να αποχώρησε από την καγκελαρία της Γερμανίας τον περασμένο χρόνο, το μέλλον της ωστόσο και οι επόμενες κινήσεις της εξακολουθούν προκαλούν ενδιαφέρον διεθνώς. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το αμερικανικό Politico, ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Antonio Gutteres επέστειλε επιστολή στην πρώην καγκελάριο της Γερμανίας Merkel με την οποία της προτείνει να αναλάβει θέση κορυφαίου συμβούλου σε συμβούλιο («high-level advisory board») το οποίο θα ασχολείται με την «ανάπτυξη και τη διαχείριση παγκοσμίων δημοσίων αγαθών όπως είναι για παράδειγμα οι ωκεανοί» στο πλαίσιο της «κοινής ατζέντας» («Our Common Agenda» report) που έχει ήδη αρχίσει να ξετυλίγει ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών. Σύμφωνα πάντως με όσα αναφέρονται, ως την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, η πρώην καγκελάριος της Γερμανίας δεν είχε δώσει κάποια απάντηση. Το όνομα της Merkel έχει όμως ακουστεί ως υποψήφιο και για ένα άλλο πόστο: εκείνο του επικεφαλής του ΟΗΕ για το Κλίμα (U.N. climate chief), με δεδομένο ότι η Πατρίτσια Εσπινόζα που βρίσκεται σήμερα στο συγκεκριμένο πόστο (ως executive secretary της Σύμβασης-Πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή) θα έχει έως το καλοκαίρι αποχωρήσει.

CDC: Αυτό είναι το νέο ανησυχητικό σύμπτωμα που δείχνει ότι έχεις Omicron

Ενα νέο προειδοποιητικό σημάδι πως ο ασθενής χρήζει ιατρικής βοήθειας, αποτελεί ένα άγνωστο μέχρι σήμερα σύμπτωμα της μεταδοτικής παραλλαγής Ομικρον. Το αμερικανικό «Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νόσων» (CDC) ανακοίνωσε ότι εντόπισε ένα νέο σύμπτωμα, το οποίο δεν θα πρέπει να περνάει απαρατήρητο. Όπως τόνισε, ο ασθενής που νιώθει σαν να βρίσκεται σε μία κατάσταση αποπροσανατολισμού, θα πρέπει να ζητά τη βοήθεια ειδικών. Aλλά και όποιος αντιμετωπίζει δυσκολία στην αναπνοή, επίμονο πόνο ή πίεση στο στήθος, έχει υπνηλία ή είναι χλωμός και το δέρμα, τα χείλη ή τα νύχια του να γίνονται «μπλε», θα πρέπει να επισκέπτεται γιατρό. Στη σχετική ανακοίνωσή του, το αμερικανικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νόσων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το αίσθημα της σύγχυσης είναι πλέον όλο και πιο συχνό σε όσους έχουν μολυνθεί από την μετάλλαξη «Omicron». Επιπλέον, η έρευνα της εφαρμογής για τα συμπτώματα της νόσου Covid «ZOE», που χρηματοδοτείται από τη βρετανική κυβέρνηση, όπως και αυτή του Πανεπιστημίου King’s College του Λονδίνου, διαπίστωσαν ότι οι πολλοί φορείς της παραλλαγής «Omicron», έχουν εμφανίσει αλλαγή στη συμπεριφορά τους, σαν να βρίσκονται σε παραλήρημα, όπως αναφέρει η βρετανική εφημερίδα «Express». Η «Μελέτη Συμπτωμάτων της Covid» (ZOE), έχει εντοπίσει τα συνήθη συμπτώματα που σχετίζονται με τον κοροναϊό δείχνοντας ότι διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με το αν κανείς εμβολιαστεί ή όχι. Πονοκέφαλος Αν και ο πονοκέφαλος είναι λιγότερο γνωστό σύμπτωμα της Covid, είναι ένα από τα πιο πρώιμα σημάδια, σύμφωνα με τη μελέτη ZOE. Επιπλέον, είναι πιο κοινό σύμπτωμα από τα κλασικά (συμπτώματα) του βήχα, του πυρετού και της απώλειας όσφρησης. Καταρροή Τον περασμένο χειμώνα, η μελέτη ZOE διαπίστωσε ότι η ρινική καταρροή ήταν το δεύτερο πιο συχνά αναφερόμενο σύμπτωμα μετά τους πονοκεφάλους, με σχεδόν το 60% όσων βρέθηκαν θετικοί στην Covid με απώλεια όσφρησης να αναφέρουν επίσης ότι έχουν καταρροή. Φτάρνισμα Η μελέτη ZOE διαπίστωσε ότι όταν φταρνίζεται κανείς περισσότερο από το συνηθισμένο, μπορεί να είναι σημάδι της Covid σε άτομα που έχουν εμβολιαστεί, αν και τονίζει ότι το φτάρνισμα είναι πολύ πιο πιθανό να είναι σημάδι κρυολογήματος ή αλλεργίας. Πονόλαιμος Πολλά άτομα με Covid παραπονιούνται ότι έχουν πονόλαιμο που μοιάζει με αυτόν που μπορεί να αντιμετωπίσει κανείς όταν έχει κρυολόγημα ή λαρυγγίτιδα. Ο πονόλαιμος που σχετίζεται με τη νόσο Covid, τείνει να είναι ήπιος και δεν διαρκεί περισσότερο από πέντε ημέρες, επομένως ένας πολύ επώδυνος πονόλαιμος που διαρκεί περισσότερο, είναι πιθανό να είναι κάτι άλλο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης ZOE, σχεδόν οι μισοί από τους νοσήσαντες με Covid, αναφέρουν ότι έχουν πονόλαιμο, αν και αυτό είναι πιο συχνό σε ενήλικες ηλικίας 18-65 ετών σε σχέση με τους ηλικιωμένους ή τους κάτω των 18 ετών. Απώλεια όσφρησης Παραμένει ο ισχυρότερος δείκτης μόλυνσης από τη Covid, ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο ή τη σοβαρότητα της ασθένειας ενός ατόμου. Ενώ οι νοσήσαντες μπορεί να μην χάσουν τελείως την όσφρησή τους, μπορεί αυτή να αλλάξει, και να μην μπορούν να μυρίσουν πράγματα με έντονο άρωμα. Επίσης, μπορεί να επηρεαστεί και η αίσθηση της γεύσης. Επίμονος βήχας Ο επίμονος βήχας είναι ευρέως αποδεκτό ότι είναι ένα από τα τρία κύρια συμπτώματα της Covid, αλλά, σύμφωνα με τη μελέτη ZOE, μόνο περίπου τέσσερις στους 10 νοσήσαντες θα τον εμφανίσουν. Σε αυτό το πλαίσιο, «επίμονος» σημαίνει βήχας πολλές φορές την ημέρα, «για μισή μέρα ή περισσότερο». Ο βήχας που σχετίζεται με τη νόσο Covid, είναι συνήθως ξηρόβηχας. Ένας επίμονος βήχας τείνει να εμφανίζεται περίπου λίγες ημέρες μετά τη νόσηση και συνήθως διαρκεί περίπου τέσσερις ή πέντε ημέρες.

Έκπληξη: Η Ελλάδα είναι η 6η καλύτερη χώρα για να ζει κανείς το 2022

Μια νέα μελέτη από την ασφαλιστική εταιρεία William Russell κατέταξε τη χώρα μας στην 6η θέση αναφορικά με το ποια είναι η καλύτερη χώρα για να ζήσει κανείς στο εξωτερικό το 2022. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν πολλοί πολίτες της Ευρώπης και των ΗΠΑ που επιθυμούν να μετοικήσουν σε μια χώρα του εξωτερικού, με πολλές επιλογές να ανοίγονται μπροστά τους. Η συγκεκριμένη μελέτη εξέτασε έναν αριθμό παραγόντων όπως την ευτυχία και την ευημερία, τις παροχές υγείας, τις ευκαιρίες απασχόλησης και την ποιότητα ζωής προκειμένου να προσδιορίσει ποιες χώρες προσφέρουν περισσότερα πλεονεκτήματα για τους ξένους κατοίκους τους. Στις συνθήκες υγείας περιλαμβάνεται ο μέσος όρος του προσδόκιμου επιβίωσης των κατοίκων μιας χώρας, ο αριθμός νοσοκομείων, ο αριθμός νοσοκομειακών κλινών ανά 1000 κατοίκους, ο αριθμός θανάτων από COVID-19 και ο αριθμός των γιατρών ανά 1000 κατοίκους. Η Ελλάδα στην 6η θέση ως πιο δελεαστική για τις συνθήκες υγείας Ποιες ήταν οι άλλες χώρες που μας… ξεπέρασαν ως προς τις συνθήκες παροχών υγείας; Πρώτη στην κατάταξη βρέθηκε η Ιαπωνία, με σκορ 7,89 με άριστα το 10. Στη δεύτερη θέση, η Νότια Κορέα με σκορ 7,74, στην τρίτη θέση η Αυστρία με σκορ 7,55, στην τέταρτη θέση η Λιθουανία με σκορ 7,37, στην πέμπτη θέση η Γερμανία με σκορ 7,32 και στην έκτη θέση η Ελλάδα με σκορ 7,25. Στην κατάταξη για την πρώτη δεκάδα ακολούθησαν οι Γαλλία, Τσεχία, Πορτογαλία και Κίνα. Η Ιαπωνία βρίσκεται στην κορυφή της λίστας με το υψηλότερο προσδόκιμο επιβίωσης στον κόσμο, καθώς οι Ιάπωνες ζουν κατά μέσο όρο 84,4 έτη, με τον παγκόσμιο μέσο όρο να είναι στα 78,14 έτη. Τη δεύτερη και την τρίτη θέση καταλαμβάνουν η Νότιος Κορέα και η Αυστρία, με τη Νότια Κορέα να είναι δεύτερη σε ποσοστό νοσοκομείων με ένα κάθε 24,19 χλμ. Εξετάζοντας άλλες παραμέτρους, η Φιλανδία βρέθηκε για άλλη μια φορά η χώρα με τους πιο ευτυχισμένους κατοίκους με σκορ 7,89 στα 10, με τον παγκόσμιο μέσο όρο της "κλίμακας ευτυχίας" στο 6,28, ενώ στην κορυφή της κλίμακας για την ποιότητα ζωής βρέθηκαν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με προεξέχον το σκορ εγκληματικότητας που βρίσκεται στο 10,88 με τον παγκόσμιο μέσο όρο να κυμαίνεται στο 39,53.

Ο Χέοπας αποκαλύπτει εξωπλανήτη σε σχήμα μπάλας ράγκμπι

Η είδηση δεν είναι ότι το διαστημικό τηλεσκόπιο της ESA, Cheops, ανακάλυψε έναν ακόμα εξωπλανήτη, τον WASP-103b, αλλά το ότι ο εν λόγω εξωπλανήτης δεν είναι σφαιρικός και μοιάζει με μπάλα του ράγκμπι. Και είναι η πρώτη φορά που εντοπίζεται ένας τέτοιος παραμορφωμένος εξωπλανήτης.

Ο εξωπλανήτης WASP-103b έχει διπλάσια ακτίνα και 1,5 φορές μεγαλύτερη μάζα σε σχέση με τον πλανήτη Δία, και απέχει 0,02 αστρονομικές μονάδες (AU) από το άστρο του (1AU= μέση απόσταση Γης-Ήλιου). O εξωπλανήτης WASP-103b ολοκληρώνει μια περιφορά γύρω από το άστρο του μέσα σε 24 ώρες και κινείται πολύ κοντά σ’ αυτό, διαγράφοντας τροχιά ακτίνας περίπου 0,02 αστρονομικές μονάδες. Γι αυτό οι αστρονόμοι περίμεναν ότι η τροχιά σε μια τόσο κοντινή απόσταση θα προκαλούσε ισχυρές παλιρροϊκές δυνάμεις, αλλά δεν ήταν σε θέση να τις μετρήσουν. Χρησιμοποιώντας τα νέα δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Cheops, σε συνδυασμό με δεδομένα που είχαν ήδη ληφθεί από τα διαστημικά τηλεσκόπια Hubble και Spitzer, κατάφεραν να διαπιστώσουν την παραμόρφωση εξαιτίας των παλιρροϊκών δυνάμεων του εξωπλανήτη WASP-103b στο σχήμα μιας μπάλας του ράγκμπι. Οι παλίρροιες στην Γη οφείλονται στην βαρυτική αλληλεπίδραση της Γης με την Σελήνη που περιφέρεται γύρω μας. Κι ο Ήλιος έχει επίσης μια μικρή αλλά σημαντική επίδραση στις παλίρροιες, όμως είναι πολύ μακριά από τη Γη για να προκαλέσει μεγάλες παραμορφώσεις στον πλανήτη μας. Δεν μπορούμε να πούμε το ίδιο και για τον WASP-103b, που περιφέρεται πολύ κοντά στο άστρο του. Η αντίσταση ενός υλικού στην παραμόρφωση εξαρτάται από τη σύνθεσή του. Για παράδειγμα, οι παλιρροϊκές δυνάμεις στην Γη λόγω Σελήνης και Ήλιου, προκαλούν την ‘υδατική παραμόρφωση’, δηλαδή τις παλίρροιες, αλλά δεν καταφέρνουν να παραμορφώσουν σημαντικά το βραχώδες τμήμα της. Οι αστροφυσικοί συσχετίζουν την παλλιρροϊκή παραμόρφωση με τον αριθμό Love. Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός αυτός, τόσο πιο παραμορφωμένος είναι o πλανήτης. Ο αριθμός Love του WASP-103b είναι περίπου ίδιος με τον αντίστοιχο του του Δία, κι αυτό δείχνει ότι μάλλον έχουν παρόμοια εσωτερική δομή, παρά το γεγονός ότι ο WASP-103b έχει διπλάσια ακτίνα. Οι ερευνητές θα επιχειρήσουν την διερεύνηση των λεπτομερειών της εσωτερικής του δομής του με μελλοντικές παρατηρήσεις, ώστε να κατανοήσουν γιατί είναι τόσο παραμορφωμένος. Σημαντικό ρόλο στην ερμηνεία θα παίξει και ο προσδιορισμός του μεγέθους του πυρήνα του. Δεδομένου ότι η αβεβαιότητα στην τιμή του αριθμού Love είναι προς το παρόν αρκετά μεγάλη, απαιτούνται επιπλέον παρατηρήσεις με τα διαστημικά τηλεσκόπια Cheops και James Webb. Η εξαιρετικά υψηλή ακρίβεια του Webb θα βελτιώσει τις μετρήσεις της παλιρροιακής παραμόρφωσης των εξωπλανητών, επιτρέποντας μια καλύτερη σύγκρισή τους με τους πλανήτες-γίγαντες του ηλιακού μας συστήματος. Όμως υπάρχει άλλο ένα μυστήριο που περιβάλλει τον WASP-103b. Οι παλιρροϊκές αλληλεπιδράσεις μεταξύ άστρου και του συγκεκριμένου εξωπλανήτη έπρεπε να προκαλέσουν μείωση της τροχιακής περιόδου του και τη σταδιακή προσέγγιση στο άστρο του με τελικό αποτέλεσμα την σύγκρουσή του με αυτό. Όμως οι μετρήσεις του WASP-103b δείχνουν αντίθετα ότι η τροχιακή περίοδος ίσως να αυξάνεται και ότι ο εξωπλανήτης απομακρύνεται αργά από το άστρο του. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι κάτι διαφορετικό από τις παλιρροϊκές δυνάμεις είναι ο βασικός παράγοντας που επηρεάζει αυτόν τον εξωπλανήτη. Έτσι, οι αστροφυσικοί εξέτασαν και άλλα πιθανά σενάρια. Θα μπορούσε για παράδειγμα, η δυναμική του συστήματος να επηρεάζεται από την παρουσία ενός δεύτερου άστρου ή η τροχιά του πλανήτη να είναι ελαφρώς ελλειπτική. Δεν μπόρεσαν να επιβεβαιώσουν αυτά τα σενάρια, αλλά ούτε και να τα αποκλείσουν. Για να απαντηθούν με βεβαιότητα όλα τα ερωτήματα θα απαιτηθούν επιπλέον παρατηρήσεις των διελεύσεων του WASP-103b (μπροστά από το άστρο του) από το Cheops και άλλα τηλεσκόπια. Το σίγουρο είναι πως η ακρίβεια των παρατηρήσεων του διαστημικού τηλεσκοπίου Χέωψ (CHaracterising ExOPlanets Satellite), που έτυχε να είναι συνονόματο με έναν σκληρό και αδίστακτο Φαραώ, αποκάλυψε για πρώτη φορά το περίεργο σχήμα του WASP-103b, ανοίγοντας νέους δρόμους όσον αφορά την μελέτη εξωπλανητών. πηγή: https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Cheops/Cheops_reveals_a_rugby_ball-shaped_exoplanet

ΗΒ: Η Ελλάδα, παράδεισος για Γερμανούς συνταξιούχους

Στην επιλογή Γερμανών συνταξιούχων να μετοικήσουν στην Ελλάδα αναφέρεται η Handelsblatt. Επίσης ο Τύπος για τον Ντ. Σασόλι και τη μεταμόσχευση καρδιάς χοίρου στις ΗΠΑ. Στην απόφαση πολλών Γερμανών συνταξιούχων να περάσουν το τελευταίο μέρος της ζωής τους μακριά από τη χώρα τους, μεταφέροντας την κατοικία τους σε άλλους τόπους με καλύτερη ποιότητα ζωής, ήλιο και βέβαια φορολογικά και οικονομικά πλεονεκτήματα αναφέρεται ρεπορτάζ της οικονομικής εφημερίδας Ηandelsblatt. Το ρεπορτάζ μεταξύ άλλων γράφει: "Ελλάδα, η ‘Φλόριντα΄της Ευρώπης. Ίσως οι αγνοί λάτρεις της Ελλάδας να ανατριχιάζουν με αυτό το όραμα. Αλλά η ελληνική κυβέρνηση το βλέπει σαν βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θεωρεί τη χώρα παράδεισο συνταξιοδότησης. Θέλει να προσελκύσει για μετεγκατάσταση συνταξιούχους από τον κρύο βορρά στον ηλιόλουστο νότο". Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η Handelsblatt: "Δεν είναι μόνο οι 3.000 ώρες ηλιοφάνειας το χρόνο στην Κρήτη ή τη Ρόδο ο λόγος. Οι συνταξιούχοι που μεταφέρουν την φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα φορολογούνται μόνο με 7% φόρο εισοδήματος (…) Παρά τον χαμηλό φορολογικό συντελεστή, η μετεγκατάσταση συνταξιούχων θα πρέπει να αξίζει τον κόπο και για την ελληνική εφορία και οικονομία, μιας και οι συνταξιούχοι αναμένεται να ξοδέψουν μεγάλο μέρος των εισοδημάτων τους στην Ελλάδα και ίσως αγοράσουν σπίτι. Επιπλέον κίνητρο: όποιος αγοράσει νεόδμητο ακίνητο στην Ελλάδα ως το 2024 απαλλάσσεται από ΦΠΑ. Η Ελλάδα αποτελεί επίσης πόλο έλξης χάρη στο χαμηλό κόστος ζωής. Σύμφωνα με υπολογισμούς της Γερμανικής Στατιστικής Υπηρεσίας τον Σεπτέμβριο του 2021 το επίπεδο τιμών ήταν 23% χαμηλότερο από ό,τι στη Γερμανία. Σύμφωνα με μελέτη της δεξαμενής σκέψης DiaNEOsis, η Ελλάδα θα μπορούσε να αποκομίσει έως και 5 δις ευρώ ετησίως και να δημιουργήσει 60.000 νέες θέσεις εργασίας χάρη στη λεγόμενη ‘silver economy’, την εγκατάσταση ξένων ηλικιωμένων πολιτών στη χώρα".

«στρατόπεδα καραντίνας» στην Κίνα - Έγκυες και παιδιά στοιβάζονται σε κοντέινερ

Σοκ προκαλούν οι εικόνες από τα «στρατόπεδα καραντίνας» στην Κίνα, όπους σύμφωνα με καταγγελίες στα social media, μεταφέρονται άνθρωποι που θεωρούνται ως ύποπτα κρούσματα covid -19. Εκτεταμένοι καταυλισμοί καραντίνας με στενά μεταλλικά κουτιά (κοντέινερ) για να στεγάσουν άτομα ύποπτα για Covid-19 έχουν ξεπηδήσει στην Κίνα, σύμφωνα με τα βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως μεταδίδει η Daily Mail. Η κομμουνιστική χώρα προσπαθεί να εξαλείψει τον ιό παρά τις προειδοποιήσεις ότι η πιο μολυσματική παραλλαγή Omicron καθιστά αδύνατη μια στρατηγική Zero Covid, ακόμη και με τα δρακόντεια μέτρα που χρησιμοποιεί το Πεκίνο, σημειώνει το δημοσίευμα. Σε lockdown 20 εκατομμύρια άνθρωποι - Εφιαλτικές συνθήκες στα στρατόπεδα καραντίνας Συνολικά 20 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν περιορισμένοι στα σπίτια τους στην Κίνα, αφού οι πόλεις Anyang και Yuzhou προστέθηκαν στα 13 εκατομμύρια της Xian που βρίσκονται ήδη σε καραντίνα και τους απαγορεύτηκε να φύγουν από το σπίτι τους ακόμη και για να αγοράσουν τρόφιμα. Η πόλη Anyang, όπου ζουν 5,5 εκατομμύρια άνθρωποι, εισήλθε σε lockdown αργά τη Δευτέρα, αφού αναφέρθηκαν δύο περιπτώσεις της παραλλαγής Omicron - και ορισμένοι κάτοικοι των πόλεων δήλωσαν στο BBC ότι συμμετείχαν στη «μεγάλη μεταφορά» χιλιάδων ανθρώπων σε στρατόπεδα καραντίνας. Έγκυες γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι πιστεύεται ότι είναι μεταξύ εκείνων που στάλθηκαν στους καταυλισμούς Xian. Πλάνα που κοινοποιήθηκαν ευρέως στο Διαδίκτυο δείχνουν ανθρώπους στα μικροσκοπικά κουτιά επιπλωμένα κουτιά με ένα ξύλινο κρεβάτι και μια τουαλέτα, όπου αναγκάζονται να παραμείνουν για δύο εβδομάδες. Οι κρατούμενοι κατέγραψαν σε βίντεο εργαζόμενους με προστατευτικές στολές να μοιράζουν τρόφιμα σε όσους κρατούνται στους καταυλισμούς. Όσοι έχουν βιώσει τις δυστοπικές εγκαταστάσεις λένε ότι έχουν μείνει με λίγο φαγητό στα παγωμένα μεταλλικά κουτιά. Οι κάτοικοι στο συγκρότημα κατοικιών Mingde 8 Yingl ενημερώθηκαν λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 1ης Ιανουαρίου ότι έπρεπε να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να εισέλθουν στο στρατόπεδο καραντίνας. Ένας μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι 30 λεωφορεία έφτασαν στο συγκρότημα, ενώ ένας άλλος ανέφερε ότι μεταφέρθηκαν 1.000 άτομα.

Η ψευδομαντεία της αστρολογίας

Από τις προβλέψεις της αστρολογίας, εκείνες που μπορούν να ελεγχθούν πειραματικά είναι εσφαλμένες. Και εκείνες που δεν μπορούν να ελεγχθούν πειραματικά δεν είναι επιστημονικές προβλέψεις. Είναι χρησμοί, σαν εκείνους που έδινε η Πυθία στο μαντείο των Δελφών.Γράφουν οι Βασιλική Παυλίδου και Κωνσταντίνος Τάσσης* Ο ουρανός είναι γεμάτος μύθους και ιστορίες και οι ιστορίες αυτές είναι ένα πολύτιμο κομμάτι της παγκόσμιας ιστορίας του ανθρώπινου πολιτισμού, ακόμη κι αν δεν έχουν πολλά να μας πουν για τα ίδια τα άστρα και τη θέση μας ανάμεσά τους. Ο ενθουσιασμός με τον οποίο όλοι οι αρχαίοι πολιτισμοί είδαν ήρωες, θεούς, ζώα, αντικείμενα – «αστερισμούς» – στον ουρανό είναι μια κλασική περίπτωση παρειδωλίας: της τάσης που έχει ο ανθρώπινος νους να βλέπει μοτίβα παντού. Στα σύννεφα, στο σχήμα των βουνοκορφών, στον δίσκο της Σελήνης, στην ψημένη φέτα του τοστ. Σε κάποια αστέρια οι αρχαίοι Ελληνες είδαν τον κυνηγό Ωρίωνα που αγάπησε τη θεά Αρτεμη αλλά φαγώθηκε από τον Σκορπιό. Οι αρχαίοι Κινέζοι είδαν στον αστερισμό του Σκορπιού την καρδιά του γαλάζιου δράκου της δικής τους θρησκείας. Οι Αβορίγινες της Αυστραλίας είδαν στα αστέρια του Ωρίωνα ένα κανό. Οι δώδεκα «σούπερ σταρ» που είναι δεκατρείς! Μεταξύ των αστερισμών υπάρχουν και διασημότητες! Αναφερόμαστε βεβαίως στους δώδεκα ζωδιακούς αστερισμούς: Κριός, Ταύρος, Δίδυμοι, Καρκίνος, Λέων, Παρθένος, Ζυγός, Σκορπιός, Τοξότης, Αιγόκερως, Υδροχόος, Ιχθύες. Αναρωτηθήκατε ποτέ πώς έφτασαν σε τέτοια επίπεδα δόξας αυτοί; Τα «ζώδια» είναι δώδεκα μοτίβα που είδαν στα άστρα οι μελετητές του ουρανού την ελληνιστική εποχή. Κοινό τους χαρακτηριστικό είναι ότι ανάμεσά τους προβάλλεται ο Ηλιος κατά τη διάρκεια ενός έτους. Με όρους του σύγχρονου ηλιοκεντρικού μοντέλου του ηλιακού συστήματος, θα λέγαμε ότι τα ζώδια τα διαπερνά η εκλειπτική, το επίπεδο περιφοράς της Γης γύρω από τον Ηλιο. Βέβαια υπάρχει και ένας δέκατος τρίτος αστερισμός που μοιράζεται αυτή την ιδιότητα – ο Οφιούχος. Αυτός όμως δεν τα κατάφερε να φτάσει τη δόξα των άλλων. Ισως γιατί ο αριθμός 13 θεωρούνταν από πολύ παλιά γρουσούζικος, και έτσι ο ρόλος του αποσιωπήθηκε. Οι δώδεκα – οι δεκατρείς μάλλον – ζωδιακοί αστερισμοί είναι εξαιρετικά σημαντικοί στην αστρονομία του ηλιακού συστήματος, γιατί δεν είναι μόνο η τροχιά της Γης γύρω από τον Ηλιο που προβάλλεται επάνω τους. Καθώς ολόκληρο το ηλιακό σύστημα είναι διατεταγμένο σαν μια τεράστια τηγανίτα, και οι οκτώ κύριοι πλανήτες ακολουθούν τροχιές που βρίσκονται σχεδόν στο ίδιο επίπεδο. Αν ζωγραφίσει λοιπόν κανείς μια στενή ζώνη πάνω στον ουρανό, 8 μοίρες πάνω και 8 μοίρες κάτω από την εκλειπτική, εκεί θα δει να προβάλλεται όχι μόνο η θέση του Ηλίου ανάμεσα στα άστρα, αλλά και η θέση της Σελήνης, της Αφροδίτης, του Αρη, του Δία και των άλλων πλανητών. Αυτή η «ζώνη» στον ουρανό λέγεται ζωδιακός κύκλος και οι 13 ζωδιακοί αστερισμοί είναι εκείνοι οι αστερισμοί που ανάμεσά τους θα «δει» κανείς στον ουρανό μια καθαρή βραδιά όσους πλανήτες φαίνονται με γυμνό μάτι, όπως επίσης και τη Σελήνη. Αυτός είναι λόγος που οι ζωδιακοί αστερισμοί έχουν γίνει σούπερ σταρ του ουρανού. Η πρώιμη ζωτική ανάγκη για προβλεψιμότητα Ας μην κοροϊδευόμαστε όμως. Οταν λες «Λέων» σε έναν τυχαίο άνθρωπο στον δρόμο, δεν περιμένεις να σου πει «ω, ναι, βέβαια, εκεί μπορείς να δεις αυτόν τον μήνα τον Δία και σε τέσσερις μήνες από τώρα και τον Αρη». Μάλλον περιμένεις να ακούσεις κάτι όπως «ω, ναι, βέβαια, Λέων, το πιο αρχηγικό ζώδιο». Η φήμη των ζωδιακών αστερισμών οφείλεται κυρίως στη σύνδεσή τους με την αρχαιότατη τέχνη της χρήσης των κινήσεων των ουράνιων σωμάτων από αστρομάντεις για την πρόβλεψη μελλοντικών γεγονότων. Της αστρομαντείας. Της αστρολογίας. Δεν είναι να απορεί κανείς βέβαια που στους αρχαίους πολιτισμούς ήρθε η ιδέα να αναζητήσουν στα άστρα κάποια αποκάλυψη για το μέλλον. Η ανάγκη για προβλεψιμότητα στο χάος της καθημερινότητας ενός πρώιμου πολιτισμού που έπρεπε να αντιμετωπίσει φυσικά φαινόμενα που δεν μπορούσε να εξηγήσει – καταιγίδες, ξηρασίες, σεισμούς – είναι πάρα πολύ λογική. Οι αρχαίοι μάντεις προσπαθούσαν να «διαβάσουν» το μέλλον στους διάφορους οιωνούς (όπως το πέταγμα των πουλιών), στα εντόσθια των σφαγμένων ζώων, στα όνειρα, στα οράματα που φέρεται να έστελνε ο Απόλλωνας στην Πυθία και, βεβαίως, στα άστρα. Από αυτή την άποψη, το ότι τα άστρα θα είχαν να πουν κάτι για το μέλλον είναι μάλλον η λογικότερη ιδέα από όλες τις παραπάνω. Οι κινήσεις του Ηλίου, της Σελήνης και των πλανητών ανάμεσα στα πολύ μακρινότερα άστρα – τους ζωδιακούς αστερισμούς δηλαδή – ήταν ένα φαινόμενο περιοδικό και προβλέψιμο. Και, σε έναν βαθμό, πραγματικά χρήσιμο – για να προβλέψει κανείς πότε αλλάζουν οι εποχές: πότε πρέπει να περιμένει κανείς τα φθινοπωρινά πρωτοβρόχια, πόσο μπορεί να περιμένει μέχρι να μαζέψει τις ελιές, πότε να περιμένουν οι αρχαίοι Αιγύπτιοι τις πλημμύρες του Νείλου που ήταν το κλειδί της αιγυπτιακής παραγωγής. Από την αστρονομία στην αστρομαντεία Είναι λοιπόν λογικό να συμπεράνουμε ότι η αστρολογία θα πρέπει να είχε πολύ μεγάλη επιτυχία στους αρχαίους χρόνους. Αλλά και οι ίδιοι οι αστρολόγοι θα έχαιραν εξαιρετικής εκτίμησης γιατί θα μπορούσαν να προβλέπουν με μεγάλη ακρίβεια εντυπωσιακά αστρονομικά φαινόμενα, όπως οι εκλείψεις και τα συναπαντήματα πλανητών στον ουρανό. Επειδή όλα αυτά τα φαινόμενα οφείλονται σε περιοδικούς κύκλους των ουράνιων σωμάτων, θα ήταν δυνατόν να προβλεφθούν ακόμη και χωρίς κατανόηση της πραγματικής τρισδιάστατης διάταξης των πλανητών και της λειτουργίας του ηλιακού συστήματος. Αρκεί ο αρχαίος μελετητής του ουρανού να είχε υπομονή, επιμονή και επιμέλεια στην καθημερινή καταγραφή των θέσεων των πλανητών ανάμεσα στα άστρα. Και κάπως έτσι τα άστρα συνδέθηκαν με τη μαντεία. Βέβαια από τη στιγμή που ανοίγει αυτή η πόρτα, οι απαιτήσεις προς τον μάντη πολύ γρήγορα παύουν να περιορίζονται μόνο σε αυτά που μπορεί στ’ αλήθεια να μαντέψει. Γιατί ο στρατηγός θέλει να ξέρει τι λένε τα άστρα για την έκβαση της μάχης, ο έμπορος θέλει να ξέρει αν θα πρέπει να επεκτείνει τον κύκλο εργασιών του, ο ερωτευμένος θέλει να ξέρει αν τα αισθήματά του θα βρουν ανταπόκριση. Και ο μάντης δεν λέει όχι. Η μαντεία ήταν ανέκαθεν αυτό που οι Αγγλοσάξονες ονομάζουν «good business». Βγάζει λεφτά. Πληρώνει τους λογαριασμούς. Αγοράζει παπύρους για τις σημειώσεις και καλό κρασί για το συμπόσιο και αμφορείς για το καλό κρασί. Αρκεί βέβαια οι προβλέψεις να «πέφτουν μέσα». Ο «μάντης» ο καλός… Μα ο καλός μάντης έκανε – και εξακολουθεί να κάνει – προβλέψεις αρκετά ασαφείς ώστε πάντοτε «να πέφτουν μέσα». Ας δούμε μια τέτοια, σύγχρονη, πρόβλεψη: «Κριέ: Το τετράγωνο του ανάδρομου Ερμή με τον Κρόνο αναμένεται να πολλαπλασιάσει τις ευθύνες σου. Οφείλεις να φερθείς με επαγγελματισμό, περιορίζοντας το ενδεχόμενο κάποιου λάθους που μπορεί να σου στοιχίσει». Αν κάποιο λάθος συμβεί και στοιχίσει στον δόλιο τον Κριό, έφταιγε ο ανάδρομος Ερμής στον Κρόνο. Αν πάλι τίποτε κακό δεν συμβεί, μπράβο του Κριού που άκουσε τον αστρολόγο του και φέρθηκε με επαγγελματισμό. Κι αν ο Κριός ήταν φουλ αντιεπαγγελματικός και το λάθος πάλι δεν ήρθε, κανένα πρόβλημα – ας μην ξεχνά ο Κριός ότι ο αστρολόγος είπε «ενδεχόμενο» κάποιου λάθους, όχι «βεβαιότητα». Μπορεί βέβαια να θεωρήσετε την κριτική μας υπερβολικά αυστηρή. Μπορεί να αναρωτηθείτε: είμαστε σίγουροι πως τα άστρα δεν προβλέπουν σωστά ότι το τετράγωνο του ανάδρομου Ερμή με τον Κρόνο αναμένεται να πολλαπλασιάσει τις ευθύνες του προαναφερθέντος Κριού; Εχουμε, με άλλα λόγια, ελέγξει τις αστρολογικές προβλέψεις πειραματικά; Περαματικός έλεγχος Αν προσπαθήσουμε να φερθούμε στην αστρολογία ως επιστημονική υπόθεση την οποία μπορούμε να ελέγξουμε πειραματικά, θα σκοντάψουμε σε μια σειρά προβλημάτων. Πρώτον, δεν υπάρχει μία και μοναδική αστρολογία. Η ιδέα ότι τα άστρα προβλέπουν το μέλλον ήταν παγκόσμια, και έτσι έχουμε τόσες αστρολογίες όσους και αρχαίους πολιτισμούς. Κινέζοι, Ινδοί, Αιγύπτιοι, Μάγια – καθένας τη δική του. Ακόμη χειρότερα, υπάρχουν τόσες αστρολογίες όσοι και αστρολόγοι. Και δεν προβλέπουν όλοι το ίδιο! Ορίστε μια άλλη πρόβλεψη για τον Κριό, ακριβώς για την ίδια μέρα όπως η παραπάνω: «Σήμερα είναι πιθανόν να διαβάζεις αυτό το κείμενο ευρισκόμενος/η σε μια εκδρομή ή πραγματοποιώντας ένα ταξίδι! Η Σελήνη εξακολουθεί να βρίσκεται στον Τοξότη και κάνει το μυαλό σου να φεύγει σε μέρη που εσύ προτιμάς και αν μπορεί να ακολουθήσει και η φυσική σου παρουσία, ακόμα καλύτερα!». Προσέξτε ότι το τετράγωνο του ανάδρομου Ερμή με τον Κρόνο δεν το θεώρησε αρκετά σημαντικό ο συγκεκριμένος μελετητής. Εδωσε περισσότερο βάρος στη Σελήνη στον Τοξότη. Δεύτερον, οι προβλέψεις που κάνουν οι αστρολόγοι δεν είναι ποσοτικές, ούτε διατυπωμένες με τρόπο τέτοιο ώστε να μπορούν να επιβεβαιωθούν ή να καταρριφθούν. Το να πει κανείς «Είναι πιθανόν να πας, Κριέ, εκδρομή σήμερα, αλλά μπορεί και όχι» δεν είναι επιστημονική πρόβλεψη. Το πρόβλημα δεν είναι η μη βεβαιότητα. Οταν οι επιστημονικές θεωρίες κάνουν πιθανοκρατικές προβλέψεις, αυτές είναι ποσοτικές. Αν η αστρολογία ήταν επιστημονική θεωρία, θα προέβλεπε, για παράδειγμα, ότι σε κάθε 1.000 Κριούς οι 700 θα πάρουν τη Δευτέρα προαγωγή στη δουλειά τους και θα έχουν έτσι αυξημένες ευθύνες και 164 θα πάνε μια ωραία εκδρομή. Αυτό τότε θα ήταν μια ποσοτική πρόβλεψη που θα μπορούσαμε να ελέγξουμε πειραματικά – ρωτούμε 1.000 Κριούς αν πήγαν εκδρομή τη Δευτέρα και το συγκρίνουμε με την πρόβλεψη. Προβλέψεις του τύπου «πιθανόν αλλά μπορεί και όχι» ή «θέλει προσοχή» ή «πολλοί από εσάς και κάποιοι άλλοι όχι» συνδέονται με ψευδοεπιστήμη, όχι πραγματικές επιστημονικές θεωρίες με δυνατότητα πρόβλεψης. Αστρονομικές «παραβλέψεις» Υπάρχει όμως κάποια πτυχή της αστρολογίας την οποία μπορούμε να ελέγξουμε πειραματικά: η αστρονομική της πλευρά. Είναι πραγματικά η Σελήνη στον Τοξότη τότε που μας λέει ο αστρολόγος; Είναι ο Ηλιος στον Κριό από 21 Μαρτίου ως 20 Απριλίου, όταν έχουν τα γενέθλιά τους οι «Κριοί»; Ε, λοιπόν, όχι! Η αστρολογία τα πήγαινε καλά στο κομμάτι των αστρονομικών προβλέψεων την εποχή του Πτολεμαίου του αστρονόμου – πάνω από 2.000 χρόνια πριν. Τότε, πράγματι, από την εαρινή ισημερία και για έναν μήνα περίπου ήταν πάνω-κάτω ο Ηλιος στον αστερισμό του Κριού. Μετά περνούσε στον αστερισμό του Ταύρου και ούτω καθεξής. Λέμε «περίπου», γιατί οι ζωδιακοί αστερισμοί δεν έχουν όλοι το ίδιο μήκος, ούτε είχαν τότε σαφή όρια ώστε να ήξερε ο Πτολεμαίος ακριβώς πότε φεύγει ο Ηλιος από τους Διδύμους και πότε μπαίνει στον Καρκίνο (τώρα πια βέβαια έχουν ακριβή όρια τα οποία τα όρισε η Διεθνής Αστρονομική Ενωση, αλλά δεν τα χρησιμοποιούν αυτά οι αστρολόγοι για να «κάνουν παιχνίδι»). Είναι επίσης και το θέμα του Οφιούχου, που τον σνομπάρουν οι αστρολόγοι, και μοιράζουν τις μέρες του ανάμεσα στον Σκορπιό και στον Τοξότη. Οπότε, ακόμη και στις μέρες του Πτολεμαίου δεν ήταν ο Ηλιος κάθε μέρα στον αστερισμό που προέβλεπε το αντίστοιχο «ζώδιο». Αλλά από τότε μέχρι σήμερα τα πράγματα έχουν ξεφύγει εντελώς. Το πρόβλημα είναι ότι ο άξονας περιστροφής της Γης δεν δείχνει διαρκώς προς την ίδια κατεύθυνση. Μετατοπίζεται – «μεταπίπτει» λέμε εμείς οι αστρονόμοι – όπως ο άξονας μιας σβούρας που γυρίζει «πλαγιαστά». Ως αποτέλεσμα, το σημείο όπου βρίσκεται ο Ηλιος όταν στη Γη αρχίζει η άνοιξη (όταν δηλαδή έχουμε εαρινή ισημερία) μετατοπίζεται και αυτό – μετακινείται από ζώδιο σε ζώδιο. Ετσι ενώ την εποχή του Πτολεμαίου ο Ηλιος κατά την εαρινή ισημερία βρισκόταν στον αστερισμό του Κριού, σιγά-σιγά αυτό άλλαξε και σήμερα η εαρινή ισημερία γίνεται ενώ ο Ηλιος είναι στον αστερισμό των Ιχθύων. Εμείς βέβαια «κανονίζουμε» το ετήσιο ημερολόγιο, με έξτρα ημέρες (για παράδειγμα τα δίσεκτα χρόνια), έξτρα λεπτά, έξτρα δευτερόλεπτα όπου χρειάζεται, έτσι ώστε να κρατάμε τις εποχές σταθερές – έτσι ώστε η εαρινή ισημερία να συμβαίνει στις 21 Μαρτίου, το χειμερινό ηλιοστάσιο στις 21 Δεκεμβρίου και ούτω καθεξής. Ο Ηλιος όμως δεν είναι πια στον Κριό την εαρινή ισημερία! Είναι στους Ιχθύς! Μια καθαρή ματιά στον ουρανό Επομένως, αν θέλουμε να είμαστε ακριβείς, o Ηλιος εφέτος ήταν στον αστερισμό του Κριού από τις 19 Απριλίου ως τις 13 Μαΐου και επομένως λάθος πληροφορήθηκαν οι αγαπητοί φίλοι με αυτά τα γενέθλια ότι είναι Ταύροι. Οι φίλοι υποτιθέμενοι Κριοί τώρα που γεννήθηκαν από 21 Μαρτίου ως 18 Απριλίου; Ψάρια όλοι τους. Κι ας μη μιλήσουμε για τους «τυχερούς» που γεννήθηκαν μεταξύ 30 Νοεμβρίου και 17 Δεκεμβρίου, που με όσο πάθος κι αν πιστεύουν ότι είναι Τοξότες, είναι στην πραγματικότητα Οφιούχοι. Ολη τους η ζωή είναι ένα ψέμα. Και έτσι, από τις προβλέψεις της αστρολογίας εκείνες που μπορούν να ελεγχθούν πειραματικά είναι εσφαλμένες. Και εκείνες που δεν μπορούν να ελεγχθούν πειραματικά δεν είναι επιστημονικές προβλέψεις. Είναι χρησμοί, σαν εκείνους που έδινε η Πυθία στο μαντείο των Δελφών. Την επόμενη φορά λοιπόν που θα ακούσετε ότι ο Ηλιος θα είναι στον Καρκίνο και η Σελήνη στον Αιγόκερω, μην ανησυχήσετε για τις συνέπειες της συγκυρίας στην ερωτική σας ζωή. Αντίθετα ενθουσιαστείτε, γιατί αυτό σημαίνει ότι είναι καλοκαίρι και πανσέληνος, οπότε στο αστεροσκοπείο του Σκίνακα, SARS-CoV-2 επιτρέποντος, μπορεί να έχουμε ανοιχτή βραδιά. Ελάτε να χαζέψουμε τα αστέρια παρέα και να μάθουμε τι πραγματικά μπορούν να μας αποκαλύψουν για το Σύμπαν. *Η κυρία Βασιλική Παυλίδου και ο κ. Κωνσταντίνος Τάσσης είναι αναπληρωτές καθηγητές Αστροφυσικής, Τμήμα Φυσικής, Πανεπιστήμιο Κρήτης και Ινστιτούτο Αστροφυσικής, Ιδρυμα Τεχνολογίας και Ερευνας. Έντυπη έκδοση Το Βήμα

Η «επιστήμη» της … Νέας Εποχής

Η επίκληση της κβαντομηχανικής στην θρησκεία, την ιατρική, το θέατρο και τόσα άλλα, αν δεν είναι καθαρή διακωμώδηση των αρχών καιμτου περιεχομένου της, είναι τελείως ανυπόστατη.Γράφει ο δρ Στέφανος Τραχανάς* Ο μέσος μορφωμένος πολίτης που θα επισκεφθεί το διαδικτυακό βιβλιοπωλείο Amazon για να αναζητήσει ένα εκλαϊκευτικό βιβλίο κβαντικής φυσικής θα πρέπει να είναι έτοιμος για μια δυσάρεστη έκπληξη. Αν και για το «πρόσημο» της έκπληξης δεν είμαι τελείως σίγουρος! Θα δει λοιπόν ο πολίτης αυτός να παρελαύνουν μπροστά του τίτλοι βιβλίων – συνήθως ευπώλητων – όπως οι παρακάτω, σε ακριβή μετάφραση: Ο κβαντικός γιατρός: Ενας κβαντικός φυσικός εξηγεί τη θεραπευτική δύναμη της ολιστικής ιατρικής. Κβαντική ίαση: Ερευνώντας τα μέτωπα της ψυχοσωματικής ιατρικής. Κβαντικό άγγιγμα: Η δύναμη του ιάσθαι. Ψυχοεπιστήμη: Πώς οι νέες ανακαλύψεις στην κβαντική φυσική εξηγούν τα παραφυσικά φαινόμενα. Κβαντική κάθαρση ψυχής: Επουλώνοντας τα τραύματα που αφήνει η ζωή στην ψυχή μας. Τηλεπάθεια: Μια κβαντική προσέγγιση. Το εγχειρίδιο του κβαντικού αστρολόγου. Το κβαντικό ταρό. Κβαντομηχανική για την ψυχή σας: Πώς να επισκευάσετε τον εαυτό σας και συγχρόνως να σώσετε τον κόσμο κ.λπ., κ.λπ.! Ακραία και λαθραία οικειοποίηση της κβαντικής φυσικής Ας μείνουμε εδώ, γιατί η κβαντική βιβλιογραφία της… Νέας Εποχής – του αμερικανικού New Age βεβαίως – δεν έχει τέλος. Η συνταγή είναι γνωστή και δοκιμασμένη εδώ και μερικές δεκαετίες. Ενα ευπώλητο κοκτέιλ ανατολικού μυστικισμού – με όλες τις αποκρυφιστικές δοξασίες και «εναλλακτικές» πρακτικές του – και κβαντικής μεταφυσικής στην πιο ευφάνταστη εκδοχή της. Κεντρικό μοτίβο: Ολα είναι δυνατά με τη δύναμη του κβαντικού μας πνεύματος! Το οποίο βεβαίως – σύμφωνα με την… κβαντομηχανική(!) – είναι έξω από την ύλη και «χορογραφεί» όλα όσα συμβαίνουν μέσα μας και έξω μας! Με τη δύναμη λοιπόν του κβαντικού μας πνεύματος τίποτα δεν είναι αδύνατον. Η αυτοΐαση από πάσαν νόσον μεταξύ άλλων! Και βέβαια δεν πρέπει να εκπλαγούμε αν μάθουμε ότι οι περισσότεροι οπαδοί της Νέας Εποχής -που υιοθετούν συνήθως και «εναλλακτικές» ιατρικές πρακτικές (συχνά κάτω από την ομπρέλα της… κβαντικής ιατρικής!) – είναι και αρνητές των σύγχρονων φαρμάκων και, φυσικά, των εμβολίων. Ομως, ως ένα νέο είδος θρησκείας, η Κβαντική Νέα Εποχή οφείλει να μεριμνά και για την πνευματικότητα των πιστών και ακολούθων της, ακόμα περισσότερο όταν – όπως διδάσκουν οι μεγάλοι ινδοί μύστες και επιβεβαιώνει η… κβαντομηχανική(!) – το πνεύμα, και όχι η ύλη, είναι η πρωταρχική ουσία του κόσμου. Αναμενόμενο λοιπόν ότι δίπλα στους κβαντικούς ψευδογιατρούς θα εμφανιζόταν κι ένα άλλο είδος· οι κβαντικοί ψευδοπροφήτες!Με ειδικεύσεις σε νέα… γνωστικά πεδία όπως κβαντική θεολογία, κβαντική φυσική του θεού, κβαντική αθανασίακαι ό,τι άλλο η… κβαντική μας φαντασία μπορεί να υποθέσει! Και επειδή η Νέα Εποχή δεν αντιτίθεται στις παραδοσιακές θρησκείες (θεωρεί ότι είναι πέρα από αυτές) δεν πρέπει επίσης να μας ξενίσει ότι η κβαντική θεολογία έχει χώρο για όλα τα δόγματα. Με τίτλους βιβλίων – χωρίς τον αναλυτικό τους υπότιτλο – όπως: Κβαντικός Χριστιανισμός, Κβαντικός Ιουδαϊσμός, Κβαντικός Βουδισμόςκαι Το Κβαντικό ζήτημα του Ισλάμ! Ο απόλυτος ευτελισμός της πιο βαθιάς ανθρώπινης ανάγκης δίπλα στην περιέργεια να καταλάβουμε τον κόσμο: της ανάγκης του θρησκεύεσθαι. Για να μη μείνει καμία αμφιβολία για το καίριο. Η επίκληση της κβαντομηχανικής σε όλα τα παραπάνω, αν δεν είναι καθαρή διακωμώδηση των αρχών και του περιεχομένου της, είναι τελείως ανυπόστατη. Τις πταίει; Και ερχόμαστε στα δύσκολα: Πώς φτάσαμε άραγε ως εδώ; Η σημαντικότερη και επιτυχέστερη επιστημονική θεωρία όλων των εποχών να διαδραματίζει στον δημόσιο χώρο ακριβώς τον αντίθετο ρόλο απ’ αυτόν που οραματίστηκε για την επιστήμη ο Ρήγας Φεραίος όταν έγραφε το Φυσικής Απάνθισμα;Οτι η διδασκαλία της θα βοηθούσε τους υπόδουλους Ελληνες να αντιστέκονται στις δεισιδαιμονίες και τις προλήψεις και θα συνέβαλλε στην εθνική αφύπνιση; Τι πήγε τόσο στραβά και η επιστήμη από δύναμη απελευθερωτική του ανθρώπου – όπως την είδε ο Διαφωτισμός – να έχει μετατραπεί σε εργαλείο παραπλάνησης και χειραγώγησής του; Ο συντάκτης του παρόντος αισθάνεται ότι έχει δικαίωμα να απευθύνει δημόσια το ερώτημα αυτό μόνο αν το έχει θέσει πρώτα στον εαυτό του και έχει αποδεχθεί το όποιο μερίδιο ευθύνης του αναλογεί. Πολύ περισσότερο, όταν διδάσκει κβαντομηχανική επί πολλά χρόνια τώρα και είναι συγγραφέας βασικών πανεπιστημιακών συγγραμμάτων στο αντικείμενο. Θα αποφύγει όμως να υπερασπιστεί τον εαυτό του, με την ελπίδα ότι κάποιοι από τους αναγνώστες τούτου του άρθρου ίσως να γνωρίζουν κάτι για την προσωπική του στάση στο ζήτημα αυτό. Ιδιαίτερα απέναντι σε εκφυλιστικά φαινόμενα που συνέβαιναν δίπλα μας και είχαν οδηγήσει κορυφαία επιστημονική Ενωση της χώρας μας να έχει μετατραπεί σε εστία αναπαραγωγής και διάδοσης μέχρι και των πιο ευτράπελων μορφών ψευδοεπιστήμης. Με εκδόσεις βιβλίων που πραγματεύονται «επιστημονικά» θέματα όπως η «κβαντική ηθοποιία» και τα «κβαντικά τσάκρας», με «εφευρέσεις» που συζητούνται «επιστημονικά» σε διαδικτυακές… ζούγκλες και με δημοσιεύσεις «επιστημονικών» άρθρων στο περιοδικό της Ενωσης, που καταρρίπτουν με συνοπτικές διαδικασίες τη θεωρία της Σχετικότητας! Ενώ δεν λείπουν και δημόσιες ομιλίες στελεχών της Ενωσης που «αποδεικνύουν» όχι μόνο την αθανασία της ψυχής, αλλά ότι και η θεωρία της εξέλιξης είναι λάθος! Τελειώσαμε και με τον Δαρβίνο! Η ίδια υπόθεση δίνει όμως λαβή και για πολύ μελαγχολικές σκέψεις σχετικά με τη στάση δημόσιων θεσμών – π.χ. Υπουργείο Παιδείας και Δημόσια Τηλεόραση – απέναντι σε εκφυλιστικά φαινόμενα τέτοιου τύπου και τη διείσδυσή τους στον χώρο της εκπαίδευσης. Για όσους από εμάς πιστεύουν ότι ο ανορθολογισμός και η ψευδοεπιστήμη – με την ανεξέλεγκτη πλέον διάδοσή τους μέσω των κοινωνικών δικτύων – ροκανίζουν τα θεμέλια των δημοκρατικών κοινωνιών (βλ. γεγονότα στο αμερικανικό Καπιτώλιο) και υπονομεύουν τη στοιχειώδη ικανότητά τους να διαχειρίζονται κρίσεις σαν αυτή που σήμερα ζούμε, η χώρα μας προσφέρεται για θετική δράση – και όχι απλώς λόγια –στο πεδίο της προσωπικής ευθύνης του καθενός μας. Και μια καλή αρχή – ας πούμε για πανεπιστημιακούς δασκάλους – θα ήταν να σταθούμε για λίγο μπροστά στον καθρέφτη απαγγέλλοντας τον στίχο του τούρκου ποιητή Ναζίμ Χικμέτ: «Κι εσύ αδελφέ μου φταις λιγάκι». *Ο κ. Στέφανος Τραχανάς διδάσκει κβαντική φυσική στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και είναι διεθυντής του Κέντρου Διαδικτυακών Μαθημάτων Mathesis. Έντυπη έκδοση Το Βήμα

Ηχηρή παρέμβαση των Times του Λονδίνου για τα Γλυπτά του Παρθενώνα: Γιατί άλλαξαν στάση μετά από 50 χρόνια

Ξεκάθαρη θέση υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα παίρνουν οι Times του Λονδίνου στο κύριο άρθρο τους. Επισημαίνουν ότι επί 50 χρόνια στήριζαν την κυβέρνηση και το βρετανικό μουσείο στη θέση κατά της επιστροφής των Μαρμάρων, αλλά σήμερα ανακοινώνουν ότι αλλάζουν γνώμη. Στο άρθρο τους με τίτλο: "Η άποψη των Times για τα Ελγίνεια Μάρμαρα (σ.σ. όπως αποκαλεί στα Γλυπτά του Παρθενώνα): Ενώνοντας την Ελληνική Κληρονομιά", αναφέρουν: "Τα γλυπτά ανήκουν στην Αθήνα. Τώρα πρέπει να επιστραφούν".Και συμπληρώνουν: "Τα Ελγίνεια Μάρμαρα είναι υπέροχα στην απεικόνιση της ανθρώπινης μορφής και στην εντύπωση της κίνησης. Εκατομμύρια έχουν θαυμάσει αυτά τα γλυπτά που κάποτε κοσμούσαν τον Παρθενώνα και τους τελευταίους δύο αιώνες εκτίθενται στο Βρετανικό Μουσείο". Οι Times επισημαίνουν ότι για περισσότερα από 50 χρόνια, καλλιτέχνες και πολιτικοί υποστήριξαν ότι τα τεχνουργήματα για την πολιτιστική ταυτότητα ενός έθνους πρέπει να επιστρέψουν στην Ελλάδα. "Το μουσείο και η βρετανική κυβέρνηση, με την υποστήριξη των Times, αντιστάθηκαν στην πίεση. Όμως οι καιροί και οι συνθήκες αλλάζουν. Τα γλυπτά ανήκουν στην Αθήνα. Τώρα πρέπει να επιστρέψουν", υπογράμμισε. Το δημοσίευμα αναφέρεται στην πρόσφατη συμφωνία της Ιταλίας να επιστρέψει στην Ελλάδα ένα μαρμάρινο θραύσμα της θεάς Άρτεμης, το οποίο λήφθηκε, όπως τα γλυπτά του Παρθενώνα, από την ελεγχόμενη από τους Οθωμανούς Αθήνα στις αρχές του 19ου αιώνα και αργότερα πουλήθηκε στο Πανεπιστήμιο του Παλέρμο. Σε αντάλλαγμα, η Ιταλία θα λάβει ένα αρχαίο άγαλμα της Αθηνάς και έναν αμφορέα. Η συμφωνία είναι παρόμοια με εκείνη που είχε προταθεί στο Βρετανικό Μουσείο πριν από αρκετά χρόνια. Σε αντάλλαγμα για την επιστροφή των γλυπτών, η Ελλάδα θα έστελνε στο Λονδίνο μια έκθεση με μερικά από τα καλύτερα κλασικά της αντικείμενα που δεν εκτίθενται μόνιμα. "Η πρόταση έφτασε κοντά σε συμφωνία. Απέτυχε λόγω διαμάχης για την ιδιοκτησία των γλυπτών του Παρθενώνα. Η Βρετανία επέμεινε ότι είχαν αγοραστεί, όχι λεηλατηθεί, και πρέπει να παραμείνουν ιδιοκτησία του Βρετανικού Μουσείου. Η Ελλάδα υποστήριξε ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν είχε το δικαίωμα να διαθέσει αντικείμενα κατασκευασμένα στην Ελλάδα σχεδόν δύο χιλιετίες πριν από την οθωμανική κατάκτηση. Το μουσείο και η κυβέρνηση έχουν πετάξει την απόφαση πέρα δώθε. Ένας τέτοιος γραφειοκρατικός παραλογισμός μπορεί να επιλυθεί γρήγορα. Αφήστε τα γλυπτά να πουληθούν πίσω σε τιμή κόστους. Μια πράξη του κοινοβουλίου κατακύρωσε τις αγορές του Λόρδου Έλγιν στο μουσείο. Ας εγκρίνει λοιπόν το κοινοβούλιο την επιστροφή τους". ΠΗΓΗ: TheTOC.gr

Το ξεδίπλωμα του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb

Ολοκληρώθηκε και το τελευταίο βήμα της ανάπτυξης του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb που διήρκησε δύο εβδομάδες. Το μεγαλύτερο αστρονομικό κάτοπτρο που στάλθηκε ποτέ στο διάστημα ξεδιπλώθηκε. Ο χρυσός ανακλαστήρας, το κεντρικό στοιχείο του νέου τηλεσκοπίου James Webb, αναπτύχθηκε πλήρως στο τελικό του κοίλο σχήμα πλάτους 6,5 μέτρων. Tο τηλεσκόπιο εκτοξεύθηκε διπλωμένο σαν οριγκάμι και η αστρονομική κοινότητα παρακολουθούσε την ανάπτυξή του με μεγάλη αγωνία.

Το Webb εκτοξεύτηκε την ημέρα των Χριστουγένων και απέχει πλέον από τη Γη απόσταση πάνω από ένα εκατομμύριο χιλιόμετρα. Θα φτάσει στον τελικό του προορισμό, στο σημείο που είναι γνωστό ως L2, στις 23 Ιανουαρίου. Κι από εκεί, θα αρχίσει να ξεδιπλώνει τα μυστήρια του σύμπαντος.

πηγή: https://www.nature.com/articles/d41586-022-00035-4 – https://www.bbc.com/news/science-environment-59914936

Tο εκρηκτικό τέλος ενός ερυθρού υπεργίγαντα… λίγο πριν γίνει σουπερνόβα

Το σουπερνόβα SN 2020tlf στον ξενιστή γαλαξία NGC 5731 Αμερικανοί αστρονόμοι παρατήρησαν για πρώτη φορά σε πραγματικό χρόνο το δραματικό εκρηκτικό τέλος της ζωής ενός άστρου ερυθρού γίγαντα, καταγράφοντας την αυτοκαταστροφή και τον τελικό θάνατό του, λίγο πριν αυτό καταρρεύσει βαρυτικά και δημιουργήσει έναν υπερκαινοφανή αστέρα (σουπερνόβα) τύπου ΙΙ, τον SN 2020tlf. Οι επιστήμονες κατάφεραν να παρατηρήσουν το άστρο στη διάρκεια των τελευταίων 130 ημερών πριν την κατακλυσμική έκρηξή του. Το άστρο βρίσκεται στον γαλαξία NGC 5731 σε απόσταση περίπου 120 εκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη και έχει μάζα δεκαπλάσια από τον Ήλιο μας. Οι ερευνητές των πανεπιστημίων Northwestern και Καλιφόρνιας-Μπέρκλεϊ, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό αστροφυσικής «The Astrophysical Journal», έκαναν τις παρατηρήσεις τους με δύο τηλεσκόπια της Χαβάης, το Keck και το Pan-STARSS. Η ανακάλυψη επιφέρει αναθεώρηση στις προηγούμενες θεωρίες για το πώς εξελίσσονται οι ερυθροί γίγαντες λίγο πριν εκραγούν. Υπήρχε η αντίληψη ότι τα τεράστια αυτά άστρα παραμένουν σχετικά ήσυχα πριν τον θάνατό τους, χωρίς βίαιες εκρήξεις ή φωτεινές αναλαμπές, αλλά οι νέες παρατηρήσεις έδειξαν την εκπομπή μιας πολύ ισχυρής και φωτεινής ακτινοβολίας, λίγο πριν το τέλος του συγκεκριμένου άστρου. Αυτό δείχνει ότι τουλάχιστον μερικά από αυτά τα τεράστια και ασταθή άστρα υφίστανται σημαντικές αλλαγές στην εσωτερική δομή τους λίγο πριν την κατάρρευσή τους. «Πρόκειται για μεγάλη πρόοδο στην κατανόησή μας σχετικά με το τι κάνουν τα υπερμεγέθη άστρα μερικές στιγμές προτού πεθάνουν. Η άμεση ανίχνευση της προ-σουπερνόβα δραστηριότητας σε έναν άστρο ερυθρό υπεργίγαντα δεν είχε ποτέ έως τώρα παρατηρηθεί πριν μια κανονική έκρηξη σουπερνόβα τύπου ΙΙ. Για πρώτη φορά παρακολουθήσαμε ένα άστρο ερυθρό υπεργίγαντα να εκρήγνυται», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Γουίν Τζέικομπσον-Γκαλάν του Μπέρκλεϊ.

Aναπαράσταση του προγεννήτορα του SN 2020tlf την στιγμή της έκρηξης «Είναι σαν να παρακολουθείς μια ωρολογιακή βόμβα. Ποτέ έως τώρα δεν είχαμε επιβεβαιώσει μια τέτοια βίαιη δραστηριότητα σε έναν θνήσκοντα ερυθρό υπεργίγαντα, τον οποίο είδαμε να παράγει μια τόσο φωτεινή εκπομπή ακτινοβολίας, μετά να καταρρέει και να εκρήγνυται», ανέφερε η αναπληρώτρια καθηγήτρια αστρονομίας και αστροφυσικής Ραφαέλα Μαργκούτι του Northwestern. Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση: https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-4357/ac3f3a πηγή: https://www.amna.gr/home/article/613873/Gia-proti-fora-oi-astronomoi-eidan-to-ekriktiko-telos-enos-astrou-eruthrou-upergiganta–ligo-prin-ginei-soupernoba